Ma’lumotlar tanishuv xususiyatiga ega va amaliy tajribaga asoslangan. Qo‘llashdan oldin sharoitingizni inobatga oling va zarurat tug‘ilganda mutaxassislar bilan maslahatlashing.
Ruhiy holat va kundalik hayotdagi o‘zini yaxshi his qilish haqida amaliy ma’lumotlar. Stress, ruhiy zo‘riqish, uyqu, diqqatni jamlash, dam olish va kundalik yuklamalarni yengib o‘tish haqida tavsiyalar.
Bugun odamga ma’lumot yetishmaydi, aksincha, ko‘pincha uning miqdori haddan tashqari ko‘p.
Telefon, internet, yangiliklar, xabarlar, elektron pochta, ijtimoiy tarmoqlar va turli videolar kun davomida doimiy ravishda e’tiborimizni talab qiladi.
Ha, ta’sir qilishi mumkin.
Agar odam kuniga bir necha soat kompyuter yoki stol oldida ishlasa, noqulay stul, noto‘g‘ri joylashgan monitor, yomon yoritish yoki doimiy bir xil holatda o‘tirish asta-sekin charchoqni kuchaytirishi mumkin.
Odam ertalabdan kechgacha bir xil darajada diqqat bilan ishlay olmaydi.
Diqqat va aqliy ish qobiliyati vaqt o‘tishi bilan o‘zgaradi. Unga uyqu, ovqatlanish, jismoniy faollik, stress, ishning murakkabligi va dam olish yetarliligi ta’sir qiladi.
Odam ismlar, so‘zlar yoki nima uchun xonaga kirganini tez-tez unutayotganini sezsa, oddiy yechim izlash tabiiy.
Ayniqsa vitaminlar va qo‘shimchalar ko‘p reklama qilinadi: omega-3, magniy, B guruhi vitaminlari, D vitamini, xolin, ginkgo va «miya uchun» turli komplekslar.
Xolin — organizm uchun zarur bo‘lgan oziq modda. Ba’zan uni vitamin deb atashadi.
Aslida esa xolin vitaminlar qatoriga kirmaydi, ammo u organizmda ko‘plab muhim vazifalarni bajaradi va B guruhi vitaminlari bilan bog‘liq jarayonlarda ishtirok etadi.
Yod odatdagi ma’noda «miya uchun vitamin» emas.
U avvalo qalqonsimon bez uchun kerak. Qalqonsimon bez yod yordamida organizmdagi moddalar almashinuvi va ko‘plab a’zolarning faoliyatini boshqarishda ishtirok etadigan gormonlarni ishlab chiqaradi. Bu gormonlar asab tizimining normal ishlashi uchun ham muhim. (ods.od.nih.gov)
Agar odam diqqatini jamlay olmasa, tez charchasa yoki energiyasi yetishmayotgandek tuyulsa, ko‘pincha bunga uyqu, stress yoki ortiqcha yuklama sabab deb o‘ylaydi.
Ammo ba’zan ayrim oziq moddalarning yetishmasligi ham bunga ta’sir qilishi mumkin.
D vitamini haqida ko‘pincha suyaklar va kalsiy bilan bog‘liq holda gapiriladi. Bu uning eng muhim vazifalaridan biridir.
Ammo D vitamini organizmdagi boshqa jarayonlarda, jumladan mushaklar va asab tizimi faoliyatida ham ishtirok etadi. Shuning uchun savol tug‘iladi: D vitamini yetishmasligi holsizlik, charchoq yoki ish qobiliyatining pasayishiga sabab bo‘lishi mumkinmi?
Inson xotirasi pasayganini, diqqatni jamlash qiyinlashganini yoki tez charchayotganini sezsa, ba’zan: “B guruhi vitaminlari yetishmayotgan bo‘lishi mumkinmi?” degan savol tug‘iladi.
Bu savol o‘rinli. Ammo javob shunchaki vitamin kompleksini sotib olishdan iborat emas.
Magniy organizm uchun muhim minerallardan biridir.
U asab tizimi va mushaklarning ishlashi, energiya almashinuvi, oqsil sintezi va ko‘plab biokimyoviy jarayonlarda ishtirok etadi.
Shuning uchun magniyning miya faoliyatiga aloqasi borligi tabiiy.
Omega-3 — ko‘p to‘yinmagan yog‘ kislotalari guruhidir. Miya uchun ulardan ayniqsa DHA (dokozageksaen kislota) va EPA (eykozapentaen kislota) muhim.
DHA miya hujayralari membranalarining muhim tarkibiy qismidir. Shuning uchun omega-3 ning yetarli miqdori asab tizimining normal ishlashi bilan bog‘liq bo‘lishi tabiiy.
60 yoshdan keyin qandaydir maxsus «yoshga mos parhez»ga o‘tish shart emas.
Ammo muhim bir jihat bor: organizmga yetarli oziq moddalarni oqilona miqdordagi energiya bilan birga olish ayniqsa muhim bo‘lib qoladi.
Yosh ulg‘aygani sari ishtaha kamayishi, ta’m bilish o‘zgarishi va odamning kamroq ovqatlanishi mumkin. Shu bilan birga, mushak massasini va jismoniy faollikni saqlashning ahamiyati ortadi.
Что такое биохакинг и как он связан с образом жизни и контролем здоровья?
Начните знакомство с вводным курсом. Доступ к нему бесплатно на 5 дней.