Kun davomida bir xil darajada ishlash mumkinmi?
Odam ertalabdan kechgacha bir xil darajada diqqat bilan ishlay olmaydi.
Diqqat va aqliy ish qobiliyati vaqt o‘tishi bilan o‘zgaradi. Unga uyqu, ovqatlanish, jismoniy faollik, stress, ishning murakkabligi va dam olish yetarliligi ta’sir qiladi.
Shuning uchun kun bo‘yi ko‘proq ishlashga urinish har doim ham ko‘proq natija bermaydi.
Ko‘pincha muhimroq savol:
Qanday qilib mavjud kuchni kun davomida to‘g‘ri taqsimlash mumkin?
Eng muhim ishni diqqat yaxshi paytda bajaring
Har bir odamning kun davomida diqqat eng yaxshi bo‘ladigan vaqti bir xil emas.
Kimdir ertalab yaxshiroq fikrlaydi, boshqasi esa kunning keyingi qismida faolroq bo‘lishi mumkin.
Shuning uchun imkon bo‘lsa, eng murakkab va muhim ishlarni o‘zingizga qulay vaqtda bajaring.
Masalan:
-
muhim qarorlar;
-
hisob-kitob;
-
murakkab matn yozish;
-
o‘rganish;
-
rejalashtirish.
Oddiy va takroriy ishlarni esa diqqat biroz pasaygan paytga qoldirish mumkin.
Bir necha soat to‘xtamasdan ishlash shart emas
Uzoq vaqt tanaffussiz ishlash diqqatni pasaytirishi mumkin.
Tanaffus deganda esa ish joyida o‘tirib telefon ko‘rish yoki yangiliklarni o‘qish tushunilmaydi.
Haqiqiy tanaffusda:
-
o‘rindan turish;
-
biroz yurish;
-
ko‘zni ekrandan uzish;
-
suv ichish;
-
xonani tark etish;
-
bir necha daqiqa tinchlanish
mumkin.
Tanaffusning maqsadi vaqtni to‘ldirish emas, keyingi ishga qaytish uchun imkoniyat yaratishdir.
Harakatni kun davomida bo‘lib tashlang
Bir marta jismoniy mashq qilish yaxshi, ammo butun kunni harakatsiz o‘tkazishning o‘rnini bosa olmaydi.
Agar ish ko‘proq o‘tirib bajarilsa, kun davomida vaqti-vaqti bilan turish va yurish foydali.
Masalan, telefon orqali gaplashayotganda yurish, qisqa tanaffusda tashqariga chiqish yoki oddiy cho‘zilish mashqlarini bajarish mumkin.
Bu faqat mushaklar uchun emas. Harakat umumiy sog‘liq va kun davomida o‘zingizni tetikroq his qilishga yordam beradi.
Ochlik va chanqoqni kuchaytirib yubormang
Uzoq vaqt ovqatlanmaslik ayrim odamlarda holsizlik, bosh og‘rig‘i yoki diqqatning pasayishiga olib kelishi mumkin.
Shuning uchun kun davomida muntazam ovqatlanish ma’qul.
Ammo har bir charchoqni shirinlik bilan bartaraf etishga urinish ham yaxshi odat emas.
Oddiy va to‘yimli ovqatlanish, yetarli suyuqlik ichish va juda katta porsiyalardan qochish ko‘pincha qulayroq.
Qahva charchoqning o‘rnini bosa olmaydi
Qahva yoki boshqa kofeinli ichimlik vaqtincha hushyorlikni oshirishi mumkin.
Ammo uni uyqu o‘rniga ishlatib bo‘lmaydi.
Agar odam muntazam ravishda uyqusini qahva bilan «qoplasa», kechqurun kofein uyquni yana buzishi mumkin. Natijada ertasi kuni yana charchoq paydo bo‘ladi.
Shuning uchun qahvani yordamchi vosita deb ko‘rish mumkin, lekin tiklanishning asosiy vositasi deb emas.
Natijani soat bilan emas, bajarilgan ish bilan baholang
Ba’zan odam:
«Bugun sakkiz soat ishladim», — deydi.
Ammo sakkiz soatning hammasi samarali bo‘lmasligi mumkin.
Bir necha soat diqqat bilan bajarilgan ish ba’zan kun bo‘yi chalg‘ib o‘tirishdan ko‘ra ko‘proq natija beradi.
Shuning uchun o‘zingizga quyidagi savolni berish foydali:
Bugun qancha vaqt ishladim?
emas, balki:
Bugun eng muhim nima ishni bajardim?
Bu yondashuv ayniqsa tajribali odam uchun muhim. Maqsad ish vaqtini maksimal darajada uzaytirish emas, mavjud kuchdan oqilona foydalanishdir.
Kun uchun oddiy tartib
Aqliy ish qobiliyatini saqlash uchun murakkab tizim shart emas.
Quyidagi tartibning o‘zi yetarli bo‘lishi mumkin:
1. Muhim ishni tanlang.
Bugun bajarilishi kerak bo‘lgan eng muhim vazifani aniqlang.
2. Diqqat yaxshi paytda bajaring.
Murakkab ishni o‘zingizga qulay vaqtda boshlang.
3. Tanaffus qiling.
Diqqat pasaya boshlaganda qisqa tanaffus qiling.
4. Harakat qiling.
Kun davomida uzoq vaqt bir joyda o‘tirmang.
5. Ovqatlanish va suvni unutmang.
Ochlik va chanqoqni kuchaytirib yubormang.
6. Uyquni saqlang.
Keyingi kunning ish qobiliyati bugungi tiklanishga ham bog‘liq.
60 yoshdan keyin ayniqsa muhim
Yosh ulg‘aygani sari kun davomida o‘z kuchini to‘g‘ri taqsimlash yanada foydali bo‘lishi mumkin.
Maqsad avvalgidek uzoq vaqt ishlashga o‘zingizni majburlash emas.
Muhimi:
tajriba + to‘g‘ri vaqt + diqqat + tanaffus + harakat + tiklanish.
Agar odam o‘zining qaysi vaqtda yaxshiroq fikrlashini bilsa va ishni shunga mos tashkil qilsa, kun davomida kamroq charchab, muhim vazifalarni yaxshiroq bajarishi mumkin.
Asosiy xulosa
Aqliy ish qobiliyatini kun bo‘yi saqlash uchun miyani doimiy ravishda zo‘riqtirish kerak emas.
Aksincha, ish va tiklanishni navbatlashtirish muhim:
muhim ish → qisqa dam → harakat → yana ish → kun oxirida to‘liq tiklanish.
Yaxshi natija ko‘pincha eng uzoq ishlagan odamda emas, o‘z kuchini to‘g‘ri taqsimlagan odamda bo‘ladi.