Sog'lom odatlar

Inson sog‘lig‘iga ko‘proq e’tibor bera boshlaganda, biror narsa qabul qilish istagi paydo bo‘lishi mumkin: vitaminlar, minerallar, omega-3, o‘simlik asosidagi vositalar yoki boshqa qo‘shimchalar.

Ayrim holatlarda bu haqiqatan ham asosli bo‘lishi mumkin. Ammo asta-sekin foydali g‘amxo‘rlik odatga aylanib qolishi ehtimol: «Profilaktika uchun biror narsa ichib tursam zarari yo‘q».

Ko‘p odamlar sog‘lig‘i bilan jiddiy shug‘ullanishni muammo paydo bo‘lgandan keyin boshlaydi.

Hech narsa og‘rimasa, hammasi joyidagidek tuyuladi. Biror aniq belgi paydo bo‘lsa esa, inson sababini izlay boshlaydi va oxirgi marta qachon shifokorga borganini eslaydi.

Shaxsiy gigiyena hayotimizning shu qadar odatiy qismiki, biz bu haqda kamdan-kam o‘ylaymiz.

Yuz-qo‘lni yuvish, qo‘llarni tozalash, tishlarni yuvish, dush qabul qilish, qattiq ifloslangandan keyin kiyimni almashtirish — deyarli avtomatik bajariladigan oddiy ishlar.

Shirinlikni juda ko‘p odamlar yaxshi ko‘radi. Shakar solingan choy, konfet, pechenye, pishiriqlar yoki ovqatdan keyingi biror shirin narsa asta-sekin har kunlik odatga aylanishi mumkin.

Shirinlik istashning o‘zi insonda biror muammo borligini anglatmaydi. Muammo shirinlik zavqdan ko‘ra doimiy ehtiyojga aylanganida boshlanadi.

Zamonaviy inson kunning deyarli hammasini xona ichida o‘tkazishi mumkin. Uy, ish, avtomobil, do‘kon — yana uy.

Shu bilan birga, ko‘chaga chiqish unchalik qiyin emas. Ammo aynan oddiy ishlar ko‘pincha keyinga qoldiriladi, chunki ular ish va boshqa vazifalarchalik muhim emasdek tuyuladi.

Ko‘pchilik odamlar uchun telefon kechqurun qo‘lga olinadigan eng oxirgi, ertalab esa eng birinchi narsaga aylangan.

Xabarlarni tekshirish, yangiliklarni ko‘rish, kimgadir javob berish, qisqa videolarni ochish — bularning barchasi kichik ishdek tuyuladi. Ammo bunday odat uyqu vaqtini sezilmasdan kechiktirib yuborishi mumkin.

Biz ko‘pincha tanaffusni vaqtni yo‘qotish deb qabul qilamiz. To‘xtab qolsak, ishimiz cho‘zilib ketadi va bajariladigan ishlar yanada ko‘payib ketadigandek tuyuladi.

Ammo uzoq vaqt tanaffussiz ishlash asta-sekin e’tiborni, ishlash qobiliyatini va bajarilayotgan ish sifatini pasaytiradi. Inson ishlashda davom etadi, lekin avvalgidek samarali ishlay olmaydi.

Biz ko‘pincha suvni faqat chanqaganimizda eslaymiz.

Boshqa paytlarda, ayniqsa ish bilan band bo‘lsak yoki choy, qahva va boshqa ichimliklarni ichishga odatlangan bo‘lsak, bir necha soat davomida oddiy suv ichmasligimiz mumkin.

Uyqu haqida ko‘pincha shunday gapiriladiki, go‘yo yaxshi his qilish uchun vaqtida yotish va yetarlicha uxlashning o‘zi kifoya.

Ammo haqiqiy hayotda hammasi biroz murakkabroq.

Bugun sog‘lom hayot tarzi haqida juda ko‘p gapiriladi.

To‘g‘ri ovqatlanish, ko‘proq harakat qilish, yaxshi uxlash, yetarli suv ichish, telefonda kamroq o‘tirish, zararli odatlardan voz kechish, vaznni nazorat qilish, vitaminlar qabul qilish, sayr qilish, dam olish, stressni boshqarish...

Kun tartibi haqida gap ketganda, ba’zan deyarli ideal jadval ko‘z oldimizga keladi: bir vaqtda uyg‘onish, belgilangan vaqtda nonushta qilish, ishlash, sayr qilish, sport bilan shug‘ullanish, kechki ovqat va ma’lum vaqtda uxlash.

Ammo haqiqiy hayotda bunday tartib har doim ham amal qilavermaydi.