Uyqu haqida ko‘pincha shunday gapiriladiki, go‘yo yaxshi his qilish uchun vaqtida yotish va yetarlicha uxlashning o‘zi kifoya.
Ammo haqiqiy hayotda hammasi biroz murakkabroq.
Ish, uy yumushlari, kechki telefon suhbatlari, tashvishlar, safarlar va boshqa holatlar odatdagi tartibni buzishi mumkin.
Shuning uchun masala faqat qancha uxlashimizda emas, balki uyqu uchun qanday sharoit yaratishimizda ham.
Mukammal tartibga erishish qiyin bo‘lsa ham, ayrim odatlarni yaxshilash mumkin.
Uyqu — hashamat emas
Ba’zan uyquni ishlar ko‘payganda qisqartirish mumkin bo‘lgan vaqt deb qabul qilamiz.
Ammo dam olish — bekorchi vaqt emas.
Tunda organizm kundalik yuklamadan tiklanish imkoniga ega bo‘ladi, inson esa keyingi kun uchun kuch to‘playdi.
Shuning uchun boshqa ishlar hisobiga uyquni doimiy ravishda qisqartirish vaqt o‘tishi bilan o‘zini qanday his qilish va ishlash qobiliyatiga ta’sir qilishi mumkin.
Uyqu vaqtini har doim ham ko‘paytirishning imkoni bo‘lmaydi.
Ammo uni tinchroq va sifatliroq qilishga harakat qilish mumkin.
Darhol mukammal tartibga intilmang
Agar uyqu tartibi buzilgan bo‘lsa, uni bir kunda butunlay o‘zgartirish shart emas.
Keskin o‘zgarishlarni doimiy saqlab qolish qiyin bo‘lishi mumkin.
Haqiqatan qila oladigan narsangizdan boshlang.
Masalan, bir necha kun ketma-ket taxminan bir vaqtda yotishga harakat qiling.
Yoki hech bo‘lmaganda uyqu vaqtini har kuni bir necha soatga o‘zgartirmang.
Kichik barqarorlik ham «dushanbadan mukammal hayot boshlayman» degan doimiy urinishlardan foydaliroq bo‘lishi mumkin.
Kechqurun faollikni asta-sekin kamaytirish foydali
Kunduzi biz vazifalarni hal qilamiz, gaplashamiz, ishlaymiz, telefondan foydalanamiz va yangi axborot olamiz.
Organizm va miya bu faollikdan dam olishga o‘tish uchun vaqtga muhtoj.
Shuning uchun uxlashdan oldin asta-sekin sekinlashish foydali.
Chiroqni xiralashtirish, ishlarni yakunlash, telefonni chetga qo‘yish, dush qabul qilish, biroz kitob o‘qish yoki shunchaki xotirjam o‘tirish mumkin.
Buning yagona to‘g‘ri usuli yo‘q.
Muhimi, o‘zingizga signal berish:
kun tugayapti, dam olish vaqti keldi.
Telefon uyquni sezilmasdan kechiktirishi mumkin
Ko‘pincha telefonni «atigi besh daqiqaga» olamiz.
Xabarni ko‘rish.
Yangiliklarni tekshirish.
Kim bilandir yozishish.
Bitta video ko‘rish.
Keyin esa ancha ko‘p vaqt o‘tganini sezmay qolamiz.
Muammo faqat telefonning o‘zida emas.
Ekran uyquga o‘tishga xalaqit beradigan axborot oqimining davomiga aylanib qolishi mumkin.
Hech bo‘lmaganda ba’zan telefonni karavotdan uzoqroqqa qo‘yib ko‘ring.
Qat’iy taqiq shart emas.
Telefon bilan orangizdagi kichik masofaning o‘zi ham kechqurun faoliyatni osonroq tugatishga yordam berishi mumkin.
Yotoqxonada oddiy sharoitlar muhim
Uyqu uchun ideal sharoit yaratish shart emas.
Ammo imkon qadar xona:
-
tinch;
-
yetarlicha qorong‘i;
-
harorati qulay;
-
dam olish uchun mos
bo‘lgani yaxshi.
Xona juda issiq, shovqinli yoki yorug‘ bo‘lsa, bu uyquga xalaqit berishi mumkin.
Ba’zan oddiy sharoitni yaxshilash murakkab usullarni izlashdan ko‘ra foydaliroq.
Uxlashni imtihonga aylantirmang
Ba’zan inson yotib:
«Hozirning o‘zida uxlab qolishim kerak», deb o‘ylay boshlaydi.
Keyin soatga qaraydi.
«Shuncha vaqt bo‘ldi, hali ham uxlamadim».
Bu esa qo‘shimcha zo‘riqish keltirib chiqaradi.
Uyqu — kuch bilan bajariladigan vazifa emas.
Yaxshisi, xotirjam sharoit yarating va organizmga uyquga o‘tish imkonini bering.
Agar fikrlar tinchlanishga xalaqit bersa, e’tiborni xotirjam ravishda boshqa narsaga — nafas olishga, tana sezgilariga yoki neytral bir fikrga qaratib ko‘rish mumkin.
Kunduzgi yorug‘lik va harakat ham muhim
Organizmimiz nafaqat soatga qarab yo‘naladi.
Yorug‘lik, faollik va kundalik tartib qachon uyg‘oq bo‘lish, qachon dam olish kerakligini anglashga yordam beradi.
Shuning uchun kunduzgi yorug‘likda ko‘proq bo‘lish va kun davomida jismoniy faollikni saqlash foydali.
Oddiy sayr ham sog‘lom kun tartibining bir qismiga aylanishi mumkin.
Yaxshi uxlay olmagan bo‘lsangiz
Bir kecha yomon uxlaganingiz uchun keyingi kunning hammasi buzildi deb o‘ylash shart emas.
Hayotda bunday holatlar bo‘lib turadi.
Uyqu yetarli bo‘lmagani haqida doimo tashvishlanishdan ko‘ra, odatdagi tartibga qaytish foydaliroq.
Ammo uyqu bilan bog‘liq muammolar muntazam takrorlansa, kunduzgi hayotga jiddiy xalaqit bersa yoki uzoq davom etsa, shifokor bilan maslahatlashish kerak.
Ba’zan uyqu buzilishining alohida e’tibor talab qiladigan sabablari bo‘lishi mumkin.
Bitta odatdan boshlang
Hammasini bir vaqtda o‘zgartirish shart emas.
Bitta narsani tanlang:
biroz ertaroq yotish;
uyqudan oldin telefonni chetga qo‘yish;
xonani shamollatish;
kunduzi sayr qilish;
uyqu vaqtini imkon qadar barqaror saqlash.
Bitta odat shakllangach, keyingisini qo‘shish mumkin.
Asosiy fikr
Yaxshi uyqu — mukammal tartib uchun musobaqa emas.
Ba’zan hayot bunga imkon bermaydi.
Ammo shunday vaziyatda ham uyqu sharoitiga e’tibor berish, kechki axborot yuklamasini kamaytirish, xotirjam muhit yaratish va dam olish uchun yetarli vaqt ajratish mumkin.
Uyquni darhol mukammal qilishga intilmang. Uni biroz yaxshilang.
Keyin buni kundan kunga takrorlang.
Xulosa
Sog‘lom odatlar murakkab bo‘lishi shart emas.
Ba’zan ular juda oddiy qarordan boshlanadi: kechqurun telefonni biroz ertaroq chetga qo‘yish, ortiqcha chiroqni o‘chirish, ishlarni yakunlash va o‘zingizga xotirjam dam olish imkonini berish.
Uyqu — hayotdan olib qo‘yiladigan vaqt emas.
U keyingi kunni yashashimizga yordam beradigan vaqtdir.