Ekin yetishtirish uchun mo‘ljallangan yer haqida amaliy ma’lumotlar: uning tuzilishi va unumdorligi, og‘ir va yengil ekin yerlarini yaxshilash, organik materiallar, o‘g‘itlar va yerga ishlov berish.
Loy tuproq unumdor bo‘lishi mumkin, ammo u bilan ishlash oson emas.
Yomg‘irdan keyin u yopishqoq va og‘ir bo‘ladi, qurigandan keyin esa qattiq kesaklarga aylanishi mumkin. Suv zich qatlamga yomon singadi, ildizlarga havo yetishmaydi va bunday tuproqda ishlash qiyinlashadi.
Bunday tuproqni asta-sekin yaxshilash usullaridan biri — siderat ekinlarini ekish.
Kuzgi javdar mashhur sideratlardan biridir.
U tez yashil massa hosil qiladi, begona o‘tlar bilan yaxshi raqobatlashadi, tuproqni eroziyadan himoya qiladi va kuchli ildiz tizimiga ega.
Bir qarashda, loy tuproq uchun ham juda yaxshi variantdek ko‘rinadi.
Ammo bir muhim jihat bor.
Loy tuproq unumdor bo‘lishi mumkin, ammo uning asosiy kamchiligi — zich tuzilishidir.
Yomg‘irdan keyin u yopishqoq bo‘ladi, qurigandan keyin esa qattiq kesaklarga aylanadi. Bunday tuproqda ildizlar havo va suvni olishda qiynaladi, tuproq bilan ishlash esa jismonan og‘ir bo‘ladi.
Bunday tuproq tuzilishini asta-sekin yaxshilashning tabiiy usullaridan biri — sideratlardan foydalanish.
Ammo barcha sideratlar bir xil ishlamaydi.
Sideratlar — tuproqni murakkab texnologiyalarsiz yaxshilashning yaxshi usullaridan biri. Ammo yangi boshlovchi bog‘bonlarda ko‘pincha savol tug‘iladi: sideratlarni qachon ekish va qaysi vaqtda o‘rish kerak?
Aslida hammasi o‘ylaganchalik murakkab emas. Har bir ekin uchun o‘nlab sanalarni yodlab olish shart emas. Bir nechta asosiy qoidani tushunishning o‘zi kifoya.
Sideratlarni yetishtirgandan keyin bog‘bon oldida tabiiy savol paydo bo‘ladi: yashil massani nima qilish kerak? Uni chopib tuproqqa ag‘darib aralashtirish kerakmi yoki shunchaki yuzada qoldirish mumkinmi?
Aslida «sideratlarni albatta ko‘mish kerak» degan majburiy qoida yo‘q.
Ko‘pchilik shunday o‘ylaydi: bir mavsumda siderat qancha ko‘p ekilsa, tuproqqa shuncha ko‘p foyda bo‘ladi.
Ammo hammasi ham buncha oddiy emas.
Ikki marta siderat ekish ba’zan bir martadan ko‘ra foydaliroq bo‘lishi mumkin. Uch marta ekish esa har doim ham yaxshi natija bermaydi.
Yaxshi tuproq — hosildor bog‘ning asosidir. Uning tuzilishi, namligi, kislotaliligi va organik moddalar miqdori o‘simliklarning ildizlarini qanchalik yaxshi rivojlantirishi hamda suv va oziqa elementlarini o‘zlashtirishiga ta’sir qiladi.
Barcha ekinlarga birdek mos keladigan mukammal tuproq mavjud emas. Ammo ko‘pchilik sabzavotlar uchun yumshoq, havo o‘tkazadigan, namlikni yetarli ushlab turadigan va unumdor tuproq ayniqsa qulay hisoblanadi.