Loy tuproq unumdor bo‘lishi mumkin, ammo uning asosiy kamchiligi — zich tuzilishidir.

Yomg‘irdan keyin u yopishqoq bo‘ladi, qurigandan keyin esa qattiq kesaklarga aylanadi. Bunday tuproqda ildizlar havo va suvni olishda qiynaladi, tuproq bilan ishlash esa jismonan og‘ir bo‘ladi.

Bunday tuproq tuzilishini asta-sekin yaxshilashning tabiiy usullaridan biri — sideratlardan foydalanish.

Ammo barcha sideratlar bir xil ishlamaydi.

Ba’zilari ko‘p yashil massa beradi, boshqalari kuchli ildiz tizimini hosil qiladi, yana ayrimlari azot to‘planishiga yordam beradi.

Agar asosiy maqsad zich loy tuproqni yumshatish bo‘lsa, sideratni avvalo uning ildizlariga qarab tanlash kerak.

O‘simliklar tuproqni qanday yumshatadi?

Mexanizm juda oddiy.

Ildizlar turli yo‘nalishlarda o‘sib, zich tuproqqa asta-sekin kirib boradi.

Ildizlar nobud bo‘lgandan keyin tuproqda kichik kanallar qoladi.

Bu kanallar orqali:

• suv;
• havo;
• keyingi ekinlarning ildizlari

osonroq harakatlanishi mumkin.

Bundan tashqari, ildizlar va yer ustki qismining parchalanishi natijasida organik moddalar miqdori ortadi.

Vaqt o‘tishi bilan bu tuproqning barqarorroq tuzilishini shakllantirishga yordam beradi.

Ammo muhim jihat:

sideratlar bir mavsumda kuchli zichlashgan tuproqni mexanik yumshatishning o‘rnini to‘liq bosa olmaydi.

Ularning asosiy afzalligi — muntazam qo‘llanganda tuproq tuzilishini asta-sekin yaxshilashidir.

Loy tuproqda qaysi sideratlar yaxshi ishlaydi?

Agar o‘simliklarni aynan zich tuproq bilan ishlash qobiliyatiga qarab taqqoslasak, bir nechta variantni ajratish mumkin.

1. Moyli turp— zich qatlamlar uchun

Moyli turp, avvalo, ildiz tizimi bilan qiziq.

Unda zich tuproq qatlamlariga kira oladigan kuchli asosiy ildiz shakllanadi.

Ildizlar nobud bo‘lgandan keyin tuproqda kanallar qoladi.

Shuning uchun moyli rediska asosiy muammo zich tuproq va suvning yomon singishi bo‘lgan joylarda ayniqsa foydali.

Afzalliklari

• kuchli ildiz tizimi;
• tez rivojlanadi;
• tuproqni yaxshi qoplaydi;
• ko‘p yashil massa beradi.

Kamchiliklari

• karamdoshlar oilasiga kiradi;
• karam va boshqa karamdoshlar oldidan doimiy ekish ma’qul emas;
• bir marta ekish bilan juda zich tuproq muammosini hal qilmaydi.

Loy tuproq uchun baho: juda yaxshi.

2. Lyupin — kuchli ildiz va organik massa

Lyupinning ildiz tizimi yaxshi rivojlangan va nisbatan zich tuproqlarda ham ishlay oladi.

Bundan tashqari, u dukkakli o‘simlik hisoblanadi.

Boshqa dukkaklilar singari, lyupin tugunak bakteriyalari bilan hamkorlik qilib, tuproq-o‘simlik tizimida azot to‘planishiga yordam beradi.

Afzalliklari

• kuchli ildizlar;
• ko‘p o‘simlik massasi;
• dukkakli o‘simlik;
• tuproqni asta-sekin yaxshilash uchun mos.

Kamchiliklari

• turi va sharoitini to‘g‘ri tanlash kerak;
• har bir tomorqa uchun eng qulay variant bo‘lmasligi mumkin;
• nazoratsiz tarqalishiga yo‘l qo‘ymaslik kerak.

Loy tuproq uchun baho: juda yaxshi.

3. Suli — oddiy va universal variant

Suli moyli rediska yoki ayrim dukkaklilardagi kabi kuchli asosiy ildizga ega emas.

Ammo u zich ildiz tizimini hosil qiladi, tuproqni yaxshi ushlab turadi va ko‘p o‘simlik massasi beradi.

Kichik tomorqa uchun bu eng amaliy variantlardan biridir.

Ayniqsa:

suli + vika

aralashmasi qiziqarli.

Suli ko‘p ildiz va o‘simlik massasini beradi, vika esa dukkakli komponentni qo‘shadi.

Afzalliklari

• yetishtirish oson;
• tez rivojlanadi;
• ko‘p ildiz hosil qiladi;
• yashil massasi ko‘p;
• aralashmalar uchun juda qulay.

Kamchiligi

• eng kuchli «biologik yumshatuvchi» emas;
• juda zich qatlamlar uchun kuchliroq ildizli o‘simliklar mavjud.

Loy tuproq uchun baho: yaxshi.

4. Fatseliya — universal variant

Fatseliya juda zich loy qatlamlarini yorib kiradigan eng kuchli siderat hisoblanmaydi.

Ammo uning boshqa afzalligi bor — universallik.

U tez o‘sadi, yaxshi ildiz massasini hosil qiladi va turli uchastkalarda foydalanish mumkin.

Bundan tashqari, fatseliya karamdoshlar oilasiga kirmaydi.

Bu almashlab ekishda qulay.

Afzalliklari

• tez o‘sadi;
• yaxshi ildiz tizimi;
• ko‘p yashil massa;
• turli ekinlar uchun mos;
• almashlab ekishda qulay.

Kamchiligi

• juda zich qatlam uchun kuchli asosiy ildizli o‘simliklardan ustun emas.

Loy tuproq uchun baho: yaxshi.

5. Vika — aralashma uchun yaxshi komponent

Vikani, avvalo, aralashmaning bir qismi sifatida ko‘rgan ma’qul.

U dukkakli o‘simlik bo‘lib, boshoqli o‘simliklar bilan yaxshi uyg‘unlashadi.

Amaliy variantlardan biri:

suli + vika.

Bu yerda boshoqli va dukkakli o‘simliklar bir-birini to‘ldiradi.

Afzalliklari

• dukkakli o‘simlik;
• aralashmalar uchun mos;
• ildiz tizimini xilma-xil qiladi;
• qo‘shimcha organik massa beradi.

Loy tuproq uchun baho: aralashmada yaxshi.

6. Xantal — tez, ammo har doim ham eng yaxshi emas

Xantal tez o‘sadi va ko‘p yashil massa beradi.

Uning ildiz tizimi ham yaxshi.

Ammo agar maqsad aynan chuqur biologik yumshatish bo‘lsa, men uni moyli rediskadan yuqoriga qo‘ymagan bo‘lardim.

Bundan tashqari, xantal karamdoshlar oilasiga kiradi.

Shuning uchun uni almashlab ekishda hisobga olish kerak.

Loy tuproq uchun baho: yaxshi, ammo chuqur yumshatish uchun eng yaxshi tanlov emas.

Javdar-chi?

Javdarning ildiz tizimi kuchli va u begona o‘tlar bilan yaxshi raqobatlashadi.

U qishda tuproqni yaxshi himoya qiladi.

Ammo og‘ir loy tuproqli kichik tomorqada uning ayrim kamchiliklari bor:

• o‘simlik massasi juda ko‘p;
• kech o‘rilsa, poyalari dag‘allashadi;
• undan keyin egatni tayyorlash qiyinlashadi;
• bahorda faol o‘sib, ko‘p suv iste’mol qilishi mumkin.

Shuning uchun javdar — yaxshi maxsus siderat, ammo loy tuproqni yumshatish uchun har doim ham eng yaxshi variant emas.

Loy tuproq uchun baho: yaxshi, ammo shartlar bilan.

Sideratlarni taqqoslash

Yulduzlar — amaliy taqqoslash bahosi, laboratoriya o‘lchovi emas.

Aynan qaysi sideratni tanlash kerak?

Bu sizning maqsadingizga bog‘liq.

Tuproq juda zich bo‘lsa

Moyli rediska yoki lyupin.

Universal ekin kerak bo‘lsa

Suli yoki fatseliya.

Tuproqni yaxshilash va azot masalasini birga hal qilishni istasangiz

Suli + vika.

Asosiy muammo begona o‘tlar bo‘lsa

Javdar.

Tez o‘sadigan o‘simlik kerak bo‘lsa

Fatseliya yoki xantal.

Kompleks ta’sir kerak bo‘lsa

Aralashmadan foydalanish mumkin.

Masalan:

suli + vika

yoki keyingi ekinni hisobga olgan holda boshqa mos aralashma.

Nima uchun aralashmalar ko‘pincha yaxshiroq?

O‘simliklarning ildizlari har xil.

Ba’zilari tuproqning yuqori qatlamida ko‘proq ishlaydi, boshqalari chuqurroq kiradi.

Bundan tashqari, turli o‘simliklar turli miqdor va tarkibdagi organik qoldiqlarni beradi.

Shuning uchun aralashma bir vaqtning o‘zida:

• turli ildiz tizimlaridan foydalanish;
• ko‘proq o‘simlik massasi olish;
• tuproq yuzasini yaxshiroq yopish;
• organik moddalarni xilma-xil qilish

imkonini beradi.

Ammo aralashmani faqat tuproqni yaxshilash maqsadida tanlash yetarli emas.

Albatta, sideratdan keyin bu joyda nima ekilishini hisobga oling.

Loy tuproqni bir mavsumda yumshatish mumkinmi?

Ehtimol, yo‘q.

Agar tuproq juda zichlashgan bo‘lsa, bir marta siderat ekish bilan uni qora tuproqqa o‘xshatib yuborish mumkin emas.

Natija quyidagilarga bog‘liq:

• tuproqning boshlang‘ich holatiga;
• organik modda miqdoriga;
• namlikka;
• o‘simlik massasiga;
• ildizlarning chuqurligi va xususiyatiga;
• sideratlardan muntazam foydalanishga.

Shuning uchun to‘g‘ri strategiya — mo‘jizaviy o‘simlik izlash emas, tuproqdagi sharoitni asta-sekin o‘zgartirish.

Sideratlarning ta’sirini nima kuchaytiradi?

Agar og‘ir loy tuproqni haqiqatan yaxshilamoqchi bo‘lsangiz, sideratlarni boshqa usullar bilan birlashtirish ma’qul.

Organik moddalar

Kompost, yaxshi chirigan go‘ng va boshqa mos organik materiallar tuproqdagi organik modda miqdorini oshiradi.

Mulchalash

Mulcha tuproq yuzasini qurib ketishdan himoya qiladi va tuproq organizmlari uchun barqarorroq sharoit yaratadi.

Minimal ishlov

Tuproqni doimo katta chuqurlikda ag‘darib turish shart emas.

Ortiqcha zichlashtirmaslik

Loy tuproq nam bo‘lganda uning ustida yurmaslik kerak.

Bu ayniqsa muhim.

Xato: ko‘p miqdorda qum qo‘shish

Ba’zan loy tuproqqa shunchaki ko‘p miqdorda qum olib kelib aralashtirish tavsiya qilinadi.

Amalda tuzilmani sezilarli yaxshilash uchun juda katta miqdorda qum kerak bo‘lishi mumkin.

Yetarli miqdor qo‘shilmasa, yumshoq tuproq o‘rniga yanada og‘ir aralashma hosil bo‘lishi mumkin.

Shuning uchun oddiy tomorqada avvalo organik moddalar va o‘simliklar bilan ishlash ko‘pincha oqilona.

Natijani qachon kutish mumkin?

Bir haftada emas.

Yaxshi sharoit va muntazam parvarish bilan dastlabki o‘zgarishlar bir-ikki mavsumdan keyin sezilishi mumkin. Ammo og‘ir tuproqni sezilarli darajada yaxshilash ko‘proq vaqt talab qiladi.

Bu yerda quyidagi tamoyil ishlaydi:

tuproq bilan kurashishdan ko‘ra, u bilan hamkorlikda ishlash.

Sideratlar asta-sekin ildiz kanallarini hosil qiladi, organik modda qo‘shadi va tuproq hayotini qo‘llab-quvvatlaydi.

Asosiy xulosa

Agar gap aynan loy tuproqni yumshatish haqida ketsa, quyidagicha yo‘l tutish mumkin:

zich qatlamlar uchun — moyli rediska va lyupin;

universal yaxshilash uchun — suli va fatseliya;

aralashma uchun — suli + vika;

begona o‘tlar bilan kurashish uchun — javdar.

Ammo eng yaxshi natijani odatda bitta «ideal» siderat emas, balki ekinlarni almashtirish, aralashmalar, organik moddalar va tuproqni doimiy zichlashtirmaslik beradi.

Yana bir muhim fikr:

sideratlar qo‘shimcha og‘ir mehnatga aylanmasligi kerak.

Kichik tomorqa uchun muntazam ekish va o‘z vaqtida o‘rib olish mumkin bo‘lgan oddiy variantni tanlagan ma’qul.