60 yoshdan keyin odam ba’zan: «Ilgari yangi narsalar osonroq yodda qolardi, endi esa biror narsani o‘rganishga kech», deb o‘ylaydi.
Yosh o‘rganish tezligiga ta’sir qilishi mumkin. Ammo o‘rganish qobiliyati yo‘qolmaydi. Miya yangi ma’lumotni qabul qilish, yangi bog‘lanishlarni shakllantirish va yangi ko‘nikmalarni egallash qobiliyatini saqlab qoladi.
Shuning uchun savol odatda 60 yoshdan keyin o‘rganish mumkinmi, degan savol emas, balki yoshni va o‘z imkoniyatlarini hisobga olib qanday o‘rganish kerak, degan savoldir.
Nega yangi narsa sekinroq o‘zlashtirilishi mumkin?
Yosh ulg‘aygani sari yangi ma’lumotni qayta ishlash ayrim odamlarda sekinlashishi mumkin. Yangi narsani tushunish uchun ko‘proq vaqt yoki takrorlash kerak bo‘lishi mumkin.
Ammo katta yoshdagi odamning boshqa afzalliklari ham bor: to‘plangan bilim, tajriba, so‘z boyligi va yangi ma’lumotni oldingi bilimlar bilan bog‘lash qobiliyati.
Masalan, yangi kompyuter dasturini tezda yodlab olish qiyinroq bo‘lishi mumkin. Lekin uning ishlash tamoyili tushunilgach, keyingi o‘rganish ancha osonlashadi.
Yangi narsani kichik bosqichlarda o‘rganish
Bir kunda juda ko‘p ma’lumotni o‘zlashtirishga urinish charchoq va hafsalasizlikka olib kelishi mumkin.
Amaliyroq usul:
-
bitta aniq ko‘nikmani tanlash;
-
uni kichik qismlarga bo‘lish;
-
o‘rganilgan narsani muntazam takrorlash;
-
yangi bilimni darhol amalda qo‘llash;
-
bir muddatdan keyin o‘rganilgan narsaga qaytish.
Masalan, yangi dasturdan foydalanishni o‘rganayotgan bo‘lsangiz, uning barcha imkoniyatlarini birdan o‘rganish shart emas. Avval ayni paytda kerak bo‘ladigan funksiyalarni o‘zlashtirish kifoya.
Amaliyot oddiy o‘qishdan muhimroq
Yo‘riqnomani o‘qish hali o‘rganish degani emas.
Yangi ko‘nikmani egallash uchun o‘rgangan narsangizni darhol o‘zingiz bajarib ko‘rishingiz ma’qul.
O‘rganish jarayonidagi xatolar tabiiy. Muhimi, boshqa odam qanday qilayotganini tomosha qilish bilan cheklanmasdan, harakatlarni asta-sekin o‘zingiz bajarishingiz.
60 yoshdan keyin nimalarni o‘rganish mumkin?
Qiziqish va imkoniyatlarga mos keladigan deyarli hamma narsani:
-
yangi raqamli ko‘nikmalar;
-
chet tili;
-
asbob-uskunalar bilan ishlash;
-
bog‘dorchilik va o‘simlik yetishtirishning yangi usullari;
-
fotografiya;
-
musiqa;
-
tarix va boshqa qiziqarli mavzular;
-
yangi kasbiy ko‘nikmalar.
Ayniqsa, hayotda amaliy qo‘llanadigan narsalarni tanlash foydali. Bu o‘rganishni davom ettirish uchun qo‘shimcha rag‘bat beradi.
O‘zingizni yoshlar bilan taqqoslamang
Eng keng tarqalgan xatolardan biri — o‘z qobiliyatini yosh odamning tezligi bilan solishtirish.
Yosh odam yangi harakatlar ketma-ketligini tezroq yodlab olishi mumkin. Bu katta yoshdagi odam uni o‘zlashtira olmaydi degani emas.
Shunchaki ko‘proq takrorlash kerak bo‘lishi mumkin. Buning evaziga hayotiy tajriba yangi bilimning ma’nosi va amaliy qo‘llanilishini yaxshiroq tushunishga yordam beradi.
Qachon o‘rganish osonroq kechadi?
Yetarlicha dam olgan va diqqatini jamlay oladigan paytda shug‘ullanish foydali.
Muntazamlik va shoshilmaslik ham muhim.
Haftada bir marta bir necha soat o‘tirib, juda charchab qolishdan ko‘ra, haftada bir necha marta 20–30 daqiqadan shug‘ullanish ko‘pincha amaliyroq.
Asosiy xulosa
60 yoshdan keyin yangi narsalarni o‘rganishga kech emas. Ayrim narsalarni o‘zlashtirish tezligi o‘zgarishi mumkin, ammo bilim va ko‘nikmalarni egallash qobiliyati saqlanadi.
O‘rganish imkoniyatini faqat yosh emas, balki qiziqish, muntazam mashq, mos murakkablik va o‘zlashtirish uchun yetarli vaqt belgilaydi.