Muammo: kechqurun ishlagandan keyin diqqatni jamlash va kerakli ma’lumotni eslash qiyin bo‘ladi, ertalab esa shu vazifa osonroq tuyuladi.
Vazifa: uyqu xotira va aniq fikrlashga nima uchun ta’sir qilishini tushunish.
Uyqu paytida xotira bilan nima sodir bo‘ladi?
Kun davomida miya juda ko‘p ma’lumot oladi. Uyqu vaqtida ham miya faoliyatini davom ettiradi: olingan ma’lumotni qayta ishlaydi va uning xotirada mustahkamlanishida ishtirok etadi.
Shuning uchun uyqu shunchaki ikki kun orasidagi tanaffus emas. U o‘rganish va xotira shakllanishi jarayonining bir qismidir.
Nega ertalab ba’zan fikrlash osonroq bo‘ladi?
To‘liq uyqudan keyin kun davomida to‘plangan charchoq kamayadi. Diqqatni jamlash va kerakli ma’lumotni eslash osonroq bo‘lishi mumkin.
Shuning uchun ba’zan kechqurun yechimi topilmagan masala ertalab ancha oson hal bo‘ladi.
Bu uyqu har qanday murakkab masalani avtomatik hal qiladi degani emas. Ammo normal uyqu xotira va diqqatning yaxshiroq ishlashi uchun sharoit yaratadi.
Buni amalda qanday qo‘llash mumkin?
Agar biror narsani yaxshi eslab qolish yoki o‘rganish kerak bo‘lsa:
-
yangi materialni faqat kechasi o‘rganishga urinmang;
-
uxlashdan oldin asosiy ma’lumotlarni xotirjam takrorlash mumkin;
-
qo‘shimcha bir soat ishlash uchun uyquni muntazam qurbon qilmang;
-
yaxshi uyqudan keyin murakkab ma’lumotga yana qayting — ba’zan uni tushunish osonroq bo‘ladi.
Asosiy xulosa
Uyqu miya uchun yo‘qotilgan vaqt emas.
U organizm va miyaning tiklanishiga, kun davomida olingan ma’lumotlarning mustahkamlanishiga yordam beradi. Shuning uchun yetarli uyqu yaxshi xotira va aqliy mehnat qobiliyatining tabiiy qismlaridan biridir.