Ish joyi aqliy charchoqqa ta’sir qiladimi?
Ha, ta’sir qilishi mumkin.
Agar odam kuniga bir necha soat kompyuter yoki stol oldida ishlasa, noqulay stul, noto‘g‘ri joylashgan monitor, yomon yoritish yoki doimiy bir xil holatda o‘tirish asta-sekin charchoqni kuchaytirishi mumkin.
Bunda muammo faqat bel yoki bo‘yin bilan bog‘liq emas.
Noqulay ish joyi odamni tez-tez holatini o‘zgartirishga, ekranga yaqinlashishga yoki ko‘zini zo‘riqtirishga majbur qiladi. Natijada asosiy ishga ajratiladigan diqqat ham kamayishi mumkin.
Shuning uchun yaxshi ish joyining maqsadi — qimmat mebel sotib olish emas.
Maqsad — tanaga va ko‘zga keraksiz yuklamani kamaytirish.
Monitor qayerda turishi kerak?
Monitor imkon qadar odamning ro‘parasida bo‘lishi kerak.
Agar ekran yon tomonda tursa, bosh va bo‘yinni doim burib o‘tirishga to‘g‘ri keladi.
Monitor balandligi ham muhim. Amaliy qoida sifatida ekran yuqori qismi ko‘z darajasiga yaqin yoki biroz pastroq bo‘lishi mumkin.
Masofa esa odam ekrandagi matnni oldinga egilmasdan qulay o‘qiy oladigan darajada bo‘lishi kerak.
Agar matn juda kichik bo‘lsa, odam ko‘pincha beixtiyor ekranga yaqinlashadi. Bunday paytda monitorni yanada yaqinlashtirishdan ko‘ra, matn yoki interfeys o‘lchamini kattalashtirish foydaliroq.
Noutbuk bilan ishlaganda nima qilish kerak?
Noutbukning afzalligi — uni istalgan joyga olib borish mumkin.
Ammo uzoq vaqt ishlaganda uning ekrani va klaviaturasi bir-biriga biriktirilganligi noqulaylik tug‘dirishi mumkin.
Agar ekran qulay balandlikda bo‘lsa, klaviatura juda baland yoki uzoqda qolishi mumkin.
Agar klaviatura qulay bo‘lsa, ekran pastda qolib, odam boshini egib ishlashi mumkin.
Shuning uchun noutbukda uzoq ishlaydigan odam uchun alohida klaviatura va sichqoncha foydali bo‘lishi mumkin.
Bu holda noutbuk ekranini qulay balandlikka qo‘yish osonlashadi.
Stul qanday bo‘lishi kerak?
Ideal stulning aniq bitta modeli yo‘q.
Muhimi, odam unda nisbatan qulay o‘tira olishi va oyoqlari tayanchga ega bo‘lishidir.
Bel qismi qo‘llab-quvvatlansa yaxshi.
Oyoqlarni doim havoda qoldirib yoki stul chetida o‘tirib ishlash shart emas.
Stulni juda baland qilib, oyoqlarni polga yetkazmaslik ham noqulay bo‘lishi mumkin.
Oddiy qoida:
oyoqlar tayanchda, yelka bo‘sh, bel qo‘llab-quvvatlangan bo‘lsin.
Klaviatura va sichqoncha qayerda turishi kerak?
Ular odamga juda uzoqda bo‘lmasligi kerak.
Qo‘lni doim oldinga cho‘zib ishlash yelka va bo‘yin mushaklarini ortiqcha zo‘riqtirishi mumkin.
Klaviatura va sichqonchani shunday joylashtirish kerakki, tirsaklar tanaga nisbatan qulay holatda bo‘lsin va yelkalarni ko‘tarib o‘tirishga to‘g‘ri kelmasin.
Bilaklarni ham doim keskin bukib ishlatmaslik ma’qul.
Yorug‘lik ham muhim
Ekranga to‘g‘ridan-to‘g‘ri kuchli yorug‘lik tushsa yoki oynadan kelayotgan nur ekranda aks etsa, ko‘zga noqulay bo‘lishi mumkin.
Shuning uchun ish joyida kuchli yaltirash va akslarni kamaytirishga harakat qiling.
Bu yerda maqsad qorong‘i xonada ishlash emas.
Xona yetarlicha yoritilgan bo‘lsin, ekran esa atrofdagi yorug‘likdan keskin farq qilmasin.
Ish stolini ortiqcha narsalardan tozalang
Stolda kerakli narsalar juda ko‘p bo‘lsa, odamning ko‘zi va diqqati ham ularga tushaveradi.
Shuning uchun doim kerak bo‘lmaydigan buyumlarni boshqa joyga olib qo‘yish foydali.
Bu faqat tartib uchun emas.
Ko‘z oldida kamroq keraksiz narsa bo‘lsa, ishga e’tibor qaratish ham osonroq bo‘lishi mumkin.
Eng yaxshi ish joyi ham tanaffus o‘rnini bosa olmaydi
Qulay stul, yaxshi monitor va to‘g‘ri yoritish muhim.
Ammo ular uzoq vaqt bir holatda o‘tirish muammosini to‘liq hal qilmaydi.
Vaqti-vaqti bilan:
-
o‘rindan turish;
-
yurish;
-
ko‘zni ekrandan uzish;
-
holatni o‘zgartirish;
-
qisqa dam olish
kerak.
Bu 18-maqolada ko‘rib chiqilgan uzoq vaqt harakatsiz qolish masalasining amaliy davomi hisoblanadi.
60 yoshdan keyin ish joyini qanday soddalashtirish mumkin?
Yosh ulg‘aygani sari murakkab va noqulay ish joyini «chidab ishlash» shart emas.
Agar biror narsaga doim egilish, ko‘zni qisish yoki bo‘yinni burish kerak bo‘lsa, avvalo ish joyining o‘zini o‘zgartirishga harakat qiling.
Masalan:
-
matnni kattalashtiring;
-
monitorni qulay balandlikka qo‘ying;
-
yorug‘likni yaxshilang;
-
stul balandligini moslang;
-
klaviatura va sichqonchani yaqinroq joylashtiring;
-
tez-tez ishlatiladigan narsalarni qo‘l yetadigan joyda saqlang.
Ko‘pincha kichik o‘zgarishning o‘zi yetarli bo‘ladi.
Ish joyini tekshirish uchun 7 savol
O‘zingizdan so‘rab ko‘ring:
-
Monitor to‘g‘rimda turibdimi?
-
Ekrandagi matnni egilmasdan o‘qiy olamanmi?
-
Oyoqlarim tayanchdami?
-
Yelkalarim bo‘sh holatdami?
-
Klaviatura va sichqoncha juda uzoqda emasmi?
-
Ekranda kuchli aks yoki yaltirash yo‘qmi?
-
Kun davomida turib, yurib va dam olib turamanmi?
Agar bir nechta savolga «yo‘q» deb javob bersangiz, ish joyini yaxshilash uchun katta xarajat shart emas. Avval mavjud sharoitni moslashtirishdan boshlang.
Asosiy xulosa
Yaxshi tashkil qilingan ish joyi barcha charchoqni yo‘qotmaydi.
Ammo u tanaga, ko‘zga va bo‘yinga tushadigan keraksiz yuklamani kamaytirib, uzoq vaqt ishlashni qulayroq qilishi mumkin.
Buning uchun qimmat kreslo yoki eng yangi monitor shart emas.
Monitorni to‘g‘ri joylashtirish, qulay o‘tirish, yaxshi yoritish, ish stolini tartibga keltirish va kun davomida harakat qilish — eng muhim boshlang‘ich qadamlar.