Маълумотлар танишув хусусиятига эга ва амалий тажрибага асосланган. Қўллашдан олдин шароитингизни инобатга олинг ва зарурат туғилганда мутахассислар билан маслаҳатлашинг.

Иш жойини қандай ташкил қилиш керак, камроқ чарчаш учун

Нега иш жойи чарчоққа таъсир қилади?

Компьютерда узоқ ишлаганда фақат мия эмас, тана ҳам чарчайди.

Нотўғри жойлаштирилган монитор бошни эгишга мажбур қилади. Жуда баланд ёки паст клавиатура елка ва қўлларда таранглик пайдо қилиши мумкин. Ноқулай кресло эса одамни доимо ўз ҳолатини ўзгартиришга мажбур қилади.

Натижада кучнинг бир қисми ишнинг ўзига эмас, балки ноқулай ҳолатни ушлаб туришга сарфланади.

Шунинг учун яхши иш жойи албатта қиммат стол ёки махсус кресло бўлиши шарт эмас. Муҳими — мавжуд жиҳозларни тўғри жойлаштириш.

1. Монитор тўғри олдингизда бўлсин

Экран ён томонда турса, одам соатлаб бошини буриб ишлаши мумкин.

Мониторни тўғри олдингизга қўйинг. Экраннинг юқори қисми одатда кўз сатҳида ёки бироз пастроқ бўлиши мақбул.

Матнни бемалол ўқиш мумкин бўлган масофани танланг. Кўп ҳолатда тахминан 50–100 см масофа қулай бўлади, аммо асосийси — матнни кўриш учун бошни олдинга доимо эгишга тўғри келмаслиги.

Матн кичик бўлса, экранга яқинлашишдан кўра уни катталаштирган маъқул.

2. Кресло танани қўллаб-қувватлаши керак

Яхши кресло албатта қиммат бўлиши шарт эмас.

Муҳими:

  • бел ва орқа таянчга эга бўлиши;

  • оёқлар полга ёки махсус тагликка таяниши;

  • елкалар бўш туриши;

  • кресло баландлиги столда қулай ишлашга имкон бериши.

Агар кресло баланд бўлиб, оёқлар полга етмаса, оёқ таглиги ишлатиш мумкин.

Шу билан бирга, кун бўйи битта «идеал» ҳолатда қимирламай ўтириш шарт эмас. Вақти-вақти билан ҳолатни ўзгартириш ва туриб юриш фойдали.

3. Клавиатура ва сичқончани яқин жойлаштиринг

Агар клавиатура ёки сичқончагa доимо узанишга тўғри келса, елка ва қўллар ортиқча таранглашади.

Клавиатура тўғри олдингизда бўлсин. Елкалар бўш, тирсаклар танадан узоқлашмаган, билаклар эса кескин юқорига, пастга ёки ён томонга қайрилмаган бўлиши керак.

Сичқончани клавиатура ёнига қўйиш қулайроқ.

4. Ноутбукда узоқ ишласангиз, муаммони ҳисобга олинг

Ноутбукда экран ва клавиатура бир-бирига бириктирилган.

Шунинг учун экранни бўйин учун қулай баландликка кўтарсангиз, клавиатура қўллар учун баланд бўлиб қолиши мумкин. Клавиатурани қулай жойлаштирсангиз, экран пастда қолади.

Узоқ ишлашда алоҳида клавиатура ва сичқонча ишлатиб, ноутбук экранини қулай баландликка кўтариш мумкин.

5. Мониторни деразага нотўғри қаратиб қўйманг

Деразадан тушаётган кучли ёруғлик ёки экрандаги акс кўзга ноқулайлик бериши мумкин.

Имкон бўлса, мониторни деразага тўғридан-тўғри қаратиб эмас, ён томонга жойлаштириш қулайроқ.

Ёритиш етарли бўлиши керак, аммо кўзни қамаштирмаслиги лозим.

6. Стол устида ортиқча нарсаларни камайтиринг

Столда асосан ҳозирги иш учун керак бўлган нарсалар тургани маъқул.

Клавиатура, сичқонча, ҳужжатлар ва бошқа буюмларни доимо суриш ёки излаш ҳам ортиқча ҳаракат ва чалғишга сабаб бўлади.

Кўп ишлатиладиган буюмларни қўл осон етадиган жойга қўйинг.

Тартиб ҳам диққатни жамлашни осонлаштиради: кўз олдида ортиқча чалғитувчилар қанча кам бўлса, битта вазифага эътибор бериш шунча осон.

7. Қисқа танаффусларни унутманг

Ҳатто яхши ташкил қилинган иш жойи ҳам тана ҳолатини ўзгартириш заруратини бекор қилмайди.

Компьютерда узоқ ишлаганда қисқа танаффус қилиб, узоқроқ жойга қараш, ўрнидан туриш, юриш ёки енгил ҳаракат қилиш мумкин.

OSHA компьютерда ишлаш вақтида қисқа танаффусларни қўшишни тавсия қилади; мисол сифатида ҳар соатда компьютердан тахминан беш дақиқа узилиш келтирилган. Бу ҳар бир одам учун қатъий қоида эмас, балки амалий йўналишдир.

Муҳими — бўйин, бел ёки кўзлар қаттиқ чарчашини кутмаслик.

8. Ҳамма муаммони харид билан ҳал қилишга уринманг

Баъзида одам янги кресло, махсус сичқонча, подставка ва қиммат стол сотиб олади, аммо барибир бир неча соат қимирламай ўтиради.

Жиҳознинг ўзи муаммони ҳал қилмайди.

Аввало оддий нарсаларни текширинг:

Монитор — тўғри олдингизда ва қулай баландликда.
Кресло — орқа ва оёқлар таянчга эга.
Клавиатура — қўллар табиий ҳолатда.
Сичқонча — яқинда.
Ёруғлик — кучли акс йўқ.
Стол — оёқлар ва жиҳозлар учун етарли жой бор.
Танаффуслар — мунтазам равишда туриб, ҳаракат қиласиз.

Кўп ҳолатда шу оддий ўзгаришларнинг ўзи иш жойини анча қулай қилади.

Иш жойини тез текшириш

Одатдагидек ўтиринг ва қуйидагиларни текширинг:

  • бош доимо олдинга эгилмаган;

  • монитор тўғри олдингизда;

  • экраннинг юқори қисми кўз сатҳида ёки бироз пастроқ;

  • елкалар бўш;

  • тирсаклар танадан узоқ эмас;

  • билаклар кескин қайрилмаган;

  • орқа таянчга эга;

  • оёқлар полда ёки тагликда;

  • сичқонча яқин;

  • экранда кучли акс йўқ;

  • бемалол туриб, юриш мумкин.

Бир нечта банд бажарилмаса, дарҳол янги жиҳоз сотиб олиш шарт эмас. Аввало бор жиҳозларнинг жойлашувини ўзгартириб кўринг.

Асосий фикр

Тўғри ташкил қилинган иш жойи одамни автоматик равишда унумдор қилиб қўймайди.

Аммо у ортиқча жисмоний тарангликни камайтириб, бир вазифа билан узоқроқ ишлаш учун қулай шароит яратиши мумкин.

Шунинг учун эргономика — «идеал ҳолатда» қимирламай ўтириш эмас. Бу қулай ҳолат, мос жиҳозлар, тўғри ёритиш ва тананинг ҳолатини мунтазам ўзгартириш бирикмасидир.

Кейинги қадам эса стол ва креслодан ташқарида: атрофимиздаги ахборот миқдори нима учун диққатни пасайтириши ва ахборот юкини қандай камайтириш мумкинлиги ҳақида бўлади.

🧬 Хотите разобраться в биохакинге?

Что такое биохакинг и как он связан с образом жизни и контролем здоровья?

Начните знакомство с вводным курсом. Доступ к нему бесплатно на 5 дней.

👉 Подробнее о курсе