Одам қандай муаммо билан келади?
Кўпчилик ишни тўғри ташкил қилса, бир неча соат давомида бир хил даражада диққат билан ишлаш мумкин деб ўйлайди.
Амалда эса бу камдан-кам ҳолларда шундай бўлади.
Бироз вақтдан кейин одам тезроқ чалғийди, секинроқ фикрлайди ва кўпроқ хато қилади.
Савол туғилади: аслида қанча вақт диққатни сақлаш мумкин?
Битта «тўғри» вақт йўқ
Ҳамма учун бир хил рақам мавжуд эмас.
Диққат қуйидагиларга боғлиқ:
-
вазифанинг мураккаблиги;
-
ишга қизиқиш;
-
уйқу ва чарчоқ;
-
ёш;
-
тажриба;
-
атрофдаги чалғитувчилар;
-
куннинг вақти.
Вазифа қанчалик мураккаб ва кўп фикрлашни талаб қилса, ақлий чарчоқ шунчалик тез пайдо бўлиши мумкин.
Узоқ ишлаганда нима бўлади?
Ишнинг бошида диққатни сақлаш одатда осонроқ.
Кейин аста-секин қуйидаги белгилар пайдо бўлиши мумкин:
-
фикр бошқа томонга чалғийди;
-
матнни қайта ўқишга тўғри келади;
-
хатолар кўпаяди;
-
иш секинлашади;
-
бошқа нарсага ўтиш истаги пайдо бўлади.
Бу одам ялқов бўлиб қолгани дегани эмас. Балки унинг кучли диққатни сақлаш қобилияти вақтинча пасайгандир.
Қандай иш даврини танлаш мумкин?
Кўпчилик учун бошланғич вариант сифатида 20–40 дақиқа диққат билан ишлаш, кейин эса қисқа танаффус қилишни синаб кўриш мумкин.
Аммо бу ҳамма учун қатъий қоида эмас.
Агар сиз 50 дақиқа яхши ишласангиз, 30 дақиқада тўхташ шарт эмас.
Агар 20 дақиқадан кейин диққат сезиларли пасайса, ўзингизни яна бир соат ишлашга мажбурлаш ҳам керак эмас.
Асосий мезон — дақиқалар сони эмас, иш сифати.
Ўз оптимал вақтингизни қандай топиш мумкин?
Бир неча кун кузатинг:
«Мен қачондан бошлаб диққатимни йўқота бошлайман?»
Қуйидагиларни ёзиб боринг:
-
қанча вақт ишладингиз;
-
биринчи чалғиш қачон пайдо бўлди;
-
шундан кейин иш сифати қандай бўлди.
Бир неча кундан кейин ўзингизга мос иш ритми аниқроқ кўринади.
Масалан:
30 дақиқа иш → 5–10 дақиқа танаффус.
Ёки:
45–50 дақиқа иш → 10 дақиқа танаффус.
Танаффус — ишнинг бир қисми
Қисқа танаффус вақтни йўқотиш дегани эмас.
Агар ундан кейин одам яна яхши фикрлай ва ишлай олса, танаффус умумий иш самарадорлигини сақлашга ёрдам беради.
Танаффус вақтида:
-
ўрнингиздан туринг;
-
бироз юринг;
-
узоққа қаранг;
-
сув ичинг;
-
фаолиятни қисқа вақтга ўзгартиринг.
Танаффусни тўлиқ телефонда ўтказиш эса мияга етарлича дам бермаслиги мумкин.
Асосий хулоса
Инсон қанча дақиқа давомида диққатни сақлаши кераклиги ҳақида ҳамма учун бир хил рақам йўқ.
Ўз ҳолатингизга қаранг:
иш → диққат пасайишининг дастлабки белгилари → қисқа танаффус → вазифага қайтиш.
Мақсад имкон қадар узоқ вақт тўхтамасдан ишлаш эмас.
Мақсад — ортиқча чарчамасдан сифатли ақлий меҳнатни узоқроқ сақлаш.