Одам қандай муаммо билан келади?
Кун бошида иш қобилияти яхши бўлиши мумкин, аммо бир неча соатдан кейин диққат пасаяди, оддий вазифалар ҳам қийинлашади.
Кўп учрайдиган хато — бутунлай ҳолдан тойиб бўлгандан кейингина дам олиш.
Анча фойдали усул — кучли чарчоқ пайдо бўлишидан олдин иш ва тикланишни навбатлаштириш.
Қандай вазифани ҳал қилиш керак?
Мақсад — ишлашга улгурган ҳолда, «бошим энди ишламаяпти» деган ҳолатга етмаслик.
Ҳамма учун бир хил режим йўқ. У одамга ва бажарилаётган ишга боғлиқ.
Оддий тамойил
Қуйидаги кетма-кетликдан фойдаланинг:
иш → қисқа танаффус → иш → узоқроқ дам олиш.
Масалан:
30–40 дақиқа иш → 5–10 дақиқа танаффус.
Бир неча шундай даврдан кейин узоқроқ дам олиш мумкин.
Агар сизга 50 дақиқа қулай бўлса — 50 дақиқа ишланг. Агар 25 дақиқадан кейин диққат сезиларли пасайса — эртароқ танаффус қилинг.
Танаффус қандай бўлиши керак?
Яхши танаффус ҳолатингизни ўзгартиради.
Масалан:
-
ўрнингиздан туриб юринг;
-
енгил ҳаракатлар қилинг;
-
сув ичинг;
-
узоққа қаранг;
-
фаолиятни қисқа вақтга ўзгартиринг.
Ҳар сафар фикрлашни бутунлай тўхтатиш шарт эмас. Муҳими, мияга аввалги вазифадан чиқиш имконини бериш.
Ҳар бир танаффус бир хил фойдали эмас
Агар ишдан кейин дарҳол янгиликлар, ижтимоий тармоқлар ёки кўплаб хабарларни кўрсангиз, диққат яна фаол равишда алмашади.
Бундай танаффус дам олишдек туюлиши мумкин, аммо ҳар доим ҳам тўлиқ тикланишга ёрдам бермайди.
Шунинг учун танаффусларнинг ҳеч бўлмаганда бир қисмини ахборот юкламасисиз ўтказиш фойдали.
Фақат иш ва дам олишни эмас, фаолият турини ҳам алмаштиринг
Баъзан фаолият хусусиятини ўзгартириш фойдали.
Масалан:
матн ёзиш → сайр қилиш → оддий уй иши → матнга қайтиш.
Бундай алмашиш бир хил ишни бир неча соат узлуксиз бажаришдан кўра мияга енгилроқ бўлиши мумкин.
Қачон тўхташ керак?
Кучли чарчоқни кутиш шарт эмас.
Дастлабки белгилар:
-
бир хил нарсани қайта-қайта ўқиш;
-
хатолар кўпайиши;
-
экранга қараб, ўқиган нарсани тушунмаслик;
-
фикрнинг доим бошқа томонга кетиши;
-
ишнинг сезиларли секинлашиши.
Бу қисқа танаффус қилиш учун яхши вақт.
Иш шошилинч бўлса-чи?
Ҳатто иш шошилинч бўлса ҳам, қисқа танаффус баъзан вақтни тежайди.
Агар диққат кескин пасайган ҳолда ишлашда давом этсангиз, хатоларни тузатишга сарфланадиган вақт қисқа дам олишдан кўпроқ бўлиши мумкин.
Асосий хулоса
Иш қобилияти одам чарчоққа имкон қадар узоқ чидам берганда эмас, балки юклама ва тикланиш тўғри навбатлаштирилганда яхшироқ сақланади.
Оддий қоида:
иш сифати пасая бошлаганини сезиш → қисқа танаффус → вазифага қайтиш.
Шу тарзда кучни яхшироқ сақлаш ва иш кунини сифатлироқ якунлаш мумкин.