60 ёшдан кейин одам баъзан: «Илгари янги нарсалар осонроқ ёдда қоларди, энди эса бирор нарсани ўрганишга кеч», деб ўйлайди.
Ёш ўрганиш тезлигига таъсир қилиши мумкин. Аммо ўрганиш қобилияти йўқолмайди. Мия янги маълумотни қабул қилиш, янги боғланишларни шакллантириш ва янги кўникмаларни эгаллаш қобилиятини сақлаб қолади.
Шунинг учун савол одатда 60 ёшдан кейин ўрганиш мумкинми, деган савол эмас, балки ёшни ва ўз имкониятларини ҳисобга олиб қандай ўрганиш керак, деган саволдир.
Нега янги нарса секинроқ ўзлаштирилиши мумкин?
Ёш улғайгани сари янги маълумотни қайта ишлаш айрим одамларда секинлашиши мумкин. Янги нарсани тушуниш учун кўпроқ вақт ёки такрорлаш керак бўлиши мумкин.
Аммо катта ёшдаги одамнинг бошқа афзалликлари ҳам бор: тўпланган билим, тажриба, сўз бойлиги ва янги маълумотни аввалги билимлар билан боғлаш қобилияти.
Масалан, янги компьютер дастурини тезда ёдлаб олиш қийинроқ бўлиши мумкин. Лекин унинг ишлаш тамойили тушунилгач, кейинги ўрганиш анча осонлашади.
Янги нарсани кичик босқичларда ўрганиш
Бир кунда жуда кўп маълумотни ўзлаштиришга уриниш чарчоқ ва ҳафсаласизликка олиб келиши мумкин.
Амалийроқ усул:
-
битта аниқ кўникмани танлаш;
-
уни кичик қисмларга бўлиш;
-
ўрганилган нарсани мунтазам такрорлаш;
-
янги билимни дарҳол амалда қўллаш;
-
бир муддатдан кейин ўрганилган нарсага қайтиш.
Масалан, янги дастурдан фойдаланишни ўрганаётган бўлсангиз, унинг барча имкониятларини бирданига ўрганиш шарт эмас. Аввал айни пайтда керак бўладиган функцияларни ўзлаштириш кифоя.
Амалиёт оддий ўқишдан муҳимроқ
Йўриқномани ўқиш ҳали ўрганиш дегани эмас.
Янги кўникмани эгаллаш учун ўрганган нарсангизни дарҳол ўзингиз бажариб кўришингиз маъқул.
Ўрганиш жараёнидаги хатолар табиий. Муҳими, бошқа одам қандай қилаётганини томоша қилиш билан чекланмасдан, ҳаракатларни аста-секин ўзингиз бажаришингиз.
60 ёшдан кейин нималарни ўрганиш мумкин?
Қизиқиш ва имкониятларга мос келадиган деярли ҳамма нарсани:
-
янги рақамли кўникмалар;
-
чет тили;
-
асбоб-ускуналар билан ишлаш;
-
боғдорчилик ва ўсимлик етиштиришнинг янги усуллари;
-
фотография;
-
мусиқа;
-
тарих ва бошқа қизиқарли мавзулар;
-
янги касбий кўникмалар.
Айниқса, ҳаётда амалий қўлланадиган нарсаларни танлаш фойдали. Бу ўрганишни давом эттириш учун қўшимча рағбат беради.
Ўзингизни ёшлар билан таққосламанг
Энг кўп учрайдиган хатолардан бири — ўз қобилиятини ёш одамнинг тезлиги билан солиштириш.
Ёш одам янги ҳаракатлар кетма-кетлигини тезроқ ёдлаб олиши мумкин. Бу катта ёшдаги одам уни ўзлаштира олмайди дегани эмас.
Шунчаки кўпроқ такрорлаш керак бўлиши мумкин. Бунинг эвазига ҳаётий тажриба янги билимнинг маъноси ва амалий қўлланилишини яхшироқ тушунишга ёрдам беради.
Қачон ўрганиш осонроқ кечади?
Етарлича дам олган ва диққатини жамлай оладиган пайтда шуғулланиш фойдали.
Мунтазамлик ва шошилмаслик ҳам муҳим.
Ҳафтада бир марта бир неча соат ўтириб, жуда чарчаб қолишдан кўра, ҳафтада бир неча марта 20–30 дақиқадан шуғулланиш кўпинча амалийроқ.
Асосий хулоса
60 ёшдан кейин янги нарсаларни ўрганишга кеч эмас. Айрим нарсаларни ўзлаштириш тезлиги ўзгариши мумкин, аммо билим ва кўникмаларни эгаллаш қобилияти сақланади.
Ўрганиш имкониятини фақат ёш эмас, балки қизиқиш, мунтазам машқ, мос мураккаблик ва ўзлаштириш учун етарли вақт белгилайди.