Оддий электр розеткасини алмаштиришни зарур асбоблар ва етарли тажриба бўлса, мустақил бажариш мумкин. Аммо электр токи эҳтиётсизликни кечирмайди. Шунинг учун бу ишда энг муҳими тезлик эмас, балки хавфсизликдир.
Агар электр симлари эски ёки шикастланган бўлса, куйиш ва эриш излари кўринса ёки керакли автоматни аниқ аниқлай олмасангиз, малакали электрик ёрдамига мурожаат қилган маъқул.
Нималар керак бўлади?
Одатда қуйидагилар керак:
-
янги розетка;
-
кучланиш индикатори ёки икки қутбли кучланиш кўрсаткичи;
-
отвёрткалар;
-
керак бўлса, ён кесгич ёки сим ечгич;
-
омбур;
-
фонар.
Агар подрозетник ҳам алмаштирилса, мос янги подрозетник керак бўлади.
1. Электр таъминотини ўчиринг
Розеткани таъминлайдиган автоматни ўчиринг.
Қайси автомат шу розеткага тегишли эканига ишончингиз комил бўлмаса, тахмин қилманг.
Автоматни ўчиргандан кейин кучланиш йўқлигини албатта текширинг.
Розетка ишламаётгани ҳали симларда кучланиш йўқ дегани эмас. Кучланишни текшириш учун мўлжалланган соз ва ишончли асбобдан фойдаланинг.
Фақат кучланиш йўқлигига ишонч ҳосил қилгандан кейин ишни давом эттиринг.
2. Эски розеткани ечинг
Декоратив рамкани олиб ташланг ва маҳкамлаш винтларини бўшатинг.
Розетка механизмини подрозетникдан эҳтиёткорлик билан чиқаринг. Симларни тортманг.
Симларни ажратишдан олдин уларнинг жойлашувини суратга олиб қўйиш фойдали.
3. Симларнинг вазифасини аниқланг
Замонавий электр тармоқларида одатда:
-
фаза (L);
-
нейтрал сим (N);
-
ҳимоя сими (PE)
ишлатилади.
Симнинг ранги унинг вазифасини аниқлашга ёрдам беради, аммо эски ёки ўзгартирилган электр тармоғида фақат рангга ишониш мумкин эмас.
4. Симларни ажратинг
Эски розетка клеммасини бўшатиб, симларни эҳтиёткорлик билан ажратинг.
Уларнинг ҳолатини текширинг.
Агар мис сим қорайган, куйган, эриган ёки изоляцияси шикастланган бўлса, уни шунчаки янги розеткага улаш керак эмас. Аввал қизиб кетиш сабабини аниқлаш ва бартараф этиш зарур.
5. Янги розеткани тайёрланг
Янги розетканинг:
-
электр тармоғингизга;
-
номинал токига;
-
подрозетник турига;
-
ҳимоя ерга улаш тизимига
мос келишига ишонч ҳосил қилинг.
Агар тармоқда ҳимоя ерга улаш сими мавжуд бўлса, у янги розетканинг тегишли ҳимоя контактига уланади.
Ҳимоя симини розетканинг ўзида нейтрал сим билан бирлаштирманг.
6. Симларни уланг
Ҳар бир симни янги розетканинг тегишли клеммасига уланг.
Уланишлар мустаҳкам бўлиши керак. Яхши қисилмаган сим қизиб кетиши ва розетканинг шикастланиши ёки ёнғинга сабаб бўлиши мумкин.
Симнинг ортиқча очилган қисмини қолдирманг.
Кўп толали сим ишлатилса, унинг учини айнан шу турдаги клемма талабларига мувофиқ тайёрлаш керак.
7. Розеткани подрозетникка ўрнатинг
Симларни эҳтиёткорлик билан подрозетник ичига жойлаштиринг ва розетка механизмини ўрнатинг.
Симларни қаттиқ букманг ва изоляциясини шикастламанг.
Розеткани текисланг ва маҳкамланг. Кейин декоратив рамкани ўрнатинг.
8. Электрни ёқинг ва текширинг
Электрни ёқишдан олдин яна бир бор:
-
симлар тўғри уланганини;
-
хавфли даражада очиқ сим қисми қолмаганини;
-
розетка мустаҳкам ўрнатилганини;
-
асбоблар иш жойидан олиб ташланганини
текширинг.
Шундан кейин автоматни ёқинг.
Розетканинг ишлашини соз ва мос электр қурилмаси ёрдамида текширинг.
Агар учқун, куйган из ёки ҳид пайдо бўлса, розетка қизиб кетса ёки автомат яна ўчса, дарҳол электрни ўчиринг ва сабаб аниқланмагунча розеткадан фойдаланманг.
Қачон розеткани ўзингиз алмаштирмаган маъқул?
Қуйидаги ҳолатларда мутахассисга мурожаат қилиш хавфсизроқ:
-
электрни ишончли ўчира олмасангиз;
-
автомат ўчирилгандан кейин ҳам кучланиш мавжуд бўлса;
-
электр симлари жуда эски ёки ҳолати номаълум бўлса;
-
алюминий симлар билан ишлаш керак бўлса;
-
куйиш, эриш ёки кучли қизиш излари бўлса;
-
подрозетник бузилган бўлса;
-
розетка тез-тез учқунласа ёки автоматни ўчирса;
-
фақат розеткани эмас, электр тармоғининг ўзини ҳам қайта қилиш керак бўлса.
Асосий қоида
Аввал электрни ўчиринг, кейин кучланиш йўқлигини текширинг ва шундан кейингина симларга тегинг.
Розеткани алмаштириш кўп вақт талаб қилмайди. Аммо бу ишда қулайликдан кўра хавфсизлик муҳимроқ.