Уйқу ҳақида кўпинча шундай гапириладики, гўё яхши ҳис қилиш учун вақтида ётиш ва етарлича ухлашнинг ўзи кифоя.
Аммо ҳақиқий ҳаётда ҳаммаси бироз мураккаброқ.
Иш, уй юмушлари, кечки телефон суҳбатлари, ташвишлар, сафарлар ва бошқа ҳолатлар одатдаги тартибни бузиши мумкин.
Шунинг учун масала фақат қанча ухлашимизда эмас, балки уйқу учун қандай шароит яратишимизда ҳам.
Мукаммал тартибга эришиш қийин бўлса ҳам, айрим одатларни яхшилаш мумкин.
Уйқу — ҳашамат эмас
Баъзан уйқуни ишлар кўпайганда қисқартириш мумкин бўлган вақт деб қабул қиламиз.
Аммо дам олиш — бекорчи вақт эмас.
Тунда организм кундалик юкламадан тикланиш имконига эга бўлади, инсон эса кейинги кун учун куч тўплайди.
Шунинг учун бошқа ишлар ҳисобига уйқуни доимий равишда қисқартириш вақт ўтиши билан ўзини қандай ҳис қилиш ва ишлаш қобилиятига таъсир қилиши мумкин.
Уйқу вақтини ҳар доим ҳам кўпайтиришнинг имкони бўлмайди.
Аммо уни тинчроқ ва сифатлироқ қилишга ҳаракат қилиш мумкин.
Дарҳол мукаммал тартибга интилманг
Агар уйқу тартиби бузилган бўлса, уни бир кунда бутунлай ўзгартириш шарт эмас.
Кескин ўзгаришларни доимий сақлаб қолиш қийин бўлиши мумкин.
Ҳақиқатан қила оладиган нарсангиздан бошланг.
Масалан, бир неча кун кетма-кет тахминан бир вақтда ётишга ҳаракат қилинг.
Ёки ҳеч бўлмаганда уйқу вақтини ҳар куни бир неча соатга ўзгартирманг.
Кичик барқарорлик ҳам «душанбадан мукаммал ҳаёт бошлайман» деган доимий уринишлардан фойдалиroq бўлиши мумкин.
Кечқурун фаолликни аста-секин камайтириш фойдали
Кундузи биз вазифаларни ҳал қиламиз, гаплашамиз, ишлаймиз, телефондан фойдаланамиз ва янги ахборот оламиз.
Организм ва мия бу фаолликдан дам олишга ўтиш учун вақтга муҳтож.
Шунинг учун ухлашдан олдин аста-секин секинлашиш фойдали.
Чироқни хиралаштириш, ишларни якунлаш, телефонни четга қўйиш, душ қабул қилиш, бироз китоб ўқиш ёки шунчаки хотиржам ўтириш мумкин.
Бунинг ягона тўғри усули йўқ.
Муҳими, ўзингизга сигнал бериш:
кун тугаяпти, дам олиш вақти келди.
Телефон уйқуни сезилмасдан кечиктириши мумкин
Кўпинча телефонни «атиги беш дақиқага» оламиз.
Хабарни кўриш.
Янгиликларни текшириш.
Ким биландир ёзишиш.
Битта видео кўриш.
Кейин эса анча кўп вақт ўтганини сезмай қоламиз.
Муаммо фақат телефоннинг ўзида эмас.
Экран уйқуга ўтишга халақит берадиган ахборот оқимининг давомига айланиб қолиши мумкин.
Ҳеч бўлмаганда баъзан телефонни каравотдан узоқроққа қўйиб кўринг.
Қатъий тақиқ шарт эмас.
Телефон билан орангиздаги кичик масофанинг ўзи ҳам кечқурун фаолиятни осонроқ тугатишга ёрдам бериши мумкин.
Ётоқхонада оддий шароитлар муҳим
Уйқу учун идеал шароит яратиш шарт эмас.
Аммо имкон қадар хона:
-
тинч;
-
етарлича қоронғи;
-
ҳарорати қулай;
-
дам олиш учун мос
бўлгани яхши.
Хона жуда иссиқ, шовқинли ёки ёруғ бўлса, бу уйқуга халақит бериши мумкин.
Баъзан оддий шароитни яхшилаш мураккаб усулларни излашдан кўра фойдалиroq.
Ухлашни имтиҳонга айлантирманг
Баъзан инсон ётиб:
«Ҳозирнинг ўзида ухлаб қолишим керак», деб ўйлай бошлайди.
Кейин соатга қарайди.
«Шунча вақт бўлди, ҳали ҳам ухламадим».
Бу эса қўшимча зўриқиш келтириб чиқаради.
Уйқу — куч билан бажариладиган вазифа эмас.
Яхшиси, хотиржам шароит яратинг ва организмга уйқуга ўтиш имконини беринг.
Агар фикрлар тинчланишга халақит берса, эътиборни хотиржам равишда бошқа нарсага — нафас олишга, тана сезгиларига ёки нейтрал бир фикрга қаратиб кўриш мумкин.
Кундузги ёруғлик ва ҳаракат ҳам муҳим
Организмимиз нафақат соатга қараб йўналади.
Ёруғлик, фаоллик ва кундалик тартиб қачон уйғоқ бўлиш, қачон дам олиш кераклигини англашга ёрдам беради.
Шунинг учун кундузги ёруғликда кўпроқ бўлиш ва кун давомида жисмоний фаолликни сақлаш фойдали.
Оддий сайр ҳам соғлом кун тартибининг бир қисмига айланиши мумкин.
Яхши ухлай олмаган бўлсангиз
Бир кеча ёмон ухлаганингиз учун кейинги куннинг ҳаммаси бузилди деб ўйлаш шарт эмас.
Ҳаётда бундай ҳолатлар бўлиб туради.
Уйқу етарли бўлмагани ҳақида доимо ташвишланишдан кўра, одатдаги тартибга қайтиш фойдалиroq.
Аммо уйқу билан боғлиқ муаммолар мунтазам такрорланса, кундузги ҳаётга жиддий халақит берса ёки узоқ давом этса, шифокор билан маслаҳатлашиш керак.
Баъзан уйқу бузилишининг алоҳида эътибор талаб қиладиган сабаблари бўлиши мумкин.
Битта одатдан бошланг
Ҳаммасини бир вақтда ўзгартириш шарт эмас.
Битта нарсани танланг:
бироз эртароқ ётиш;
уйқудан олдин телефонни четга қўйиш;
хонани шамоллатиш;
кундузи сайр қилиш;
уйқу вақтини имкон қадар барқарор сақлаш.
Битта одат шакллангач, кейингисини қўшиш мумкин.
Асосий фикр
Яхши уйқу — мукаммал тартиб учун мусобақа эмас.
Баъзан ҳаёт бунга имкон бермайди.
Аммо шундай вазиятда ҳам уйқу шароитига эътибор бериш, кечки ахборот юкламасини камайтириш, хотиржам муҳит яратиш ва дам олиш учун етарли вақт ажратиш мумкин.
Уйқуни дарҳол мукаммал қилишга интилманг. Уни бироз яхшиланг.
Кейин буни кундан-кунга такрорланг.
Хулоса
Соғлом одатлар мураккаб бўлиши шарт эмас.
Баъзан улар жуда оддий қарордан бошланади: кечқурун телефонни бироз эртароқ четга қўйиш, ортиқча чироқни ўчириш, ишларни якунлаш ва ўзингизга хотиржам дам олиш имконини бериш.
Уйқу — ҳаётдан олиб қўйиладиган вақт эмас.
У кейинги кунни яшашимизга ёрдам берадиган вақтдир.