Кўп одамлар учун телефон кечқурун қўлга олинадиган энг охирги, эрталаб эса энг биринчи нарсага айланган.
Хабарларни текшириш, янгиликларни кўриш, кимгадир жавоб бериш, қисқа видеоларни очиш — буларнинг барчаси майда ишдек туюлади. Аммо бундай одат уйқу вақтини сезилмасдан кечиктириб юбориши мумкин.
Муаммо фақат экраннинг ўзида эмас. Ухлашдан олдин қандай ахборот олаётганимиз ва у диққатимизни қанчалик ушлаб тургани ҳам муҳим.
Нима учун телефон кечқурун бизни осонгина ушлаб қолади?
Кундузи ишлар кўп бўлади, кечқурун эса бироз бўш вақт пайдо бўлади. Телефон эса дам олиш ёки янги нарсаларни билишнинг энг осон воситаси бўлиб қолади.
«Фақат беш дақиқа» деб телефонни қўлимизга оламиз. Кейин яна бир видео, хабар ёки қизиқарли мақола пайдо бўлади.
Натижада режалаштирганимиздан анча кўп вақт ўтиб кетади.
Бундан ташқари, янгиликлар, баҳслар, иш хабарлари ва кучли ҳис-туйғу уйғотадиган маълумотлар фикрларни тинчлантиришга халақит бериши мумкин.
Экран ягона сабаб эмас
Кўпинча фақат экраннинг кўк нури ҳақида гапирилади. Дарҳақиқат, кечқурунги ёруғлик организмнинг уйқуга тайёрланиши билан боғлиқ жараёнларга таъсир қилиши мумкин.
Лекин яна бир муҳим жиҳат бор: организм дам олишга тайёрланаётган пайтда мияни фаол ахборот билан банд қилишда давом этамиз.
Агар ухлашдан олдин хавотирли янгиликларни ўқисак, иш масалаларини муҳокама қилсак ёки узлуксиз лентани кўрсак, тинч ҳолатга ўтиш қийинроқ бўлиши мумкин.
Шунинг учун экран ёруғлигини камайтиришнинг ўзи ҳар доим муаммони ҳал қилмайди.
Телефондан бутунлай воз кечиш шарт эмас
Телефоннинг ўзи уйқунинг душмани эмас.
Кечқурун ундан будилник қўйиш, яқинлар билан боғланиш, хотиржам бирор нарса ўқиш ёки фойдали дастурдан фойдаланиш учун керак бўлиши мумкин.
Муҳим савол — телефондан фаол фойдаланишни қачон тўхтатишимизда.
Ухлашдан олдин маълум бир вақтни телефонсиз ўтказишга ҳаракат қилиш мумкин. Бу вақтда телефондан кўнгилочар мақсадда ёки лентани узлуксиз кўриш учун фойдаланмасликка ҳаракат қилинади.
Аввалига бу 20–30 дақиқа бўлиши ҳам мумкин. Бундай одатни қатъий тақиқдан кўра амалга ошириш осонроқ бўлиши мумкин.
Кечки лента ўрнига нима қилиш мумкин?
Ўрнини босадиган одат мураккаб бўлмаслиги керак.
Масалан:
-
хотиржам бирор матн ўқиш;
-
эртанги кун учун керакли нарсаларни тайёрлаш;
-
яқинлар билан хотиржам суҳбатлашиш;
-
душ қабул қилиш;
-
бироз сайр қилиш;
-
шунчаки тинчликда ўтириш.
Ҳар кеча махсус маросим ташкил қилиш шарт эмас. Муҳими, мияга фаол кундан дам олишга аста-секин ўтиш имконини бериш.
Агар уйқу режими барқарор бўлмаса-чи?
Айрим одамлар ҳар куни бир вақтда ухлай олмайди. Бундай ҳолатда бутун кун тартибини бирданига ўзгартириш шарт эмас.
Битта одатдан бошлаш мумкин: ухлашдан бевосита олдин телефонни қўлга олмаслик.
Уйқу вақти ҳали ҳам ўзгариб турса ҳам, бу қадам фаол кун билан дам олиш вақтини бир-биридан ажратишга ёрдам бериши мумкин.
Агар амалга ошириш қийин бўлса-чи?
Бу одатни ўзингиз билан курашга айлантириш керак эмас.
Агар бир кеча яна телефонни узоқ вақт кўриб қолсангиз, бу одатни ўзгартириб бўлмайди дегани эмас.
Эртаси куни яна ҳаракат қилиб кўриш мумкин.
Соғлом одат бир кечада шаклланмайди. Муҳими — мукаммал бажариш эмас, балки аста-секин такрорлаш.
Асосий фикр
Телефон кундалик ҳаётимизнинг бир қисмига айланган. Кўпчилик учун ундан бутунлай воз кечиш ҳам шарт эмас.
Лекин телефон қачон восита бўлиб қолмай, вақт, эътибор ва хотиржамлигимизни ола бошлаганини пайқашни ўрганиш фойдали.
Ухлашдан олдин нафақат экран ёруғлигини, балки ахборот оқимини ҳам камайтириш муҳим.
Баъзан кечқурунги энг оддий қадам — телефонни бироз нарига қўйиб, куннинг сўнгги дақиқаларини янги ахборотсиз ўтказишдир.