Qorin dam bo‘lishi: nima sabab bo‘ladi va nimalarni o‘zgartirish mumkin

Qorin dam bo‘lishi juda ko‘p uchraydigan muammolardan biridir. Ba’zan u oddiy ovqatlanishdan keyin paydo bo‘lib, tezda o‘tib ketadi. Ba’zan esa tez-tez takrorlanib, qorin og‘irligi, g‘uldurash, gaz to‘planishi yoki og‘riq bilan birga keladi.

Qorin dam bo‘lishining o‘zi ko‘pincha jiddiy kasallik borligini anglatmaydi. Ammo u doimiy takrorlansa, kundalik hayotga xalaqit bersa yoki boshqa belgilar bilan birga kuzatilsa, sababini aniqlash kerak.

Qorin nima uchun dam bo‘ladi?

Ortiqcha ovqatlanish

Eng oddiy sabablardan biri — bir vaqtning o‘zida juda ko‘p ovqat yeyish.

Odam o‘ziga kerak bo‘lganidan ko‘proq ovqat iste’mol qilsa, hazm qilish tizimiga katta yuk tushadi. Natijada qorin to‘lib ketgandek, og‘irlik va dam bo‘lish hissi paydo bo‘lishi mumkin.

Nimalarni o‘zgartirish mumkin:

• porsiyani kichraytirish;

• juda to‘yib ketguncha ovqatlanmaslik;

• ovqatni shoshmasdan yeyish;

• kechki ovqatni kunning eng katta ovqatlanishiga aylantirmaslik.

Juda tez ovqatlanish

Shoshilib ovqatlanganda odam ko‘proq havo yutib yuborishi mumkin. Bundan tashqari, ovqat yetarlicha chaynalmaydi.

Yutilgan havo kekirish, qorin g‘uldurashi va dam bo‘lish hissini kuchaytirishi mumkin.

Shuning uchun xotirjam ovqatlanish va ovqatni yaxshilab chaynash oddiy, ammo foydali odatlardir.

Gaz hosil bo‘lishini kuchaytiradigan mahsulotlar

Ba’zi odamlarda qorin dam bo‘lishi ma’lum mahsulotlardan keyin paydo bo‘ladi.

Ularga quyidagilar kirishi mumkin:

• dukkaklilar;

• karamning ayrim turlari;

• piyoz va sarimsoq;

• ayrim mevalarni ko‘p miqdorda iste’mol qilish;

• gazlangan ichimliklar;

• ayrim qiyin hazm bo‘ladigan uglevodlarga boy mahsulotlar.

Ammo bu mahsulotlarning barchasi hamma uchun zararli degani emas.

Masalan, dukkaklilar va sabzavotlar kletchatka hamda boshqa foydali moddalarning yaxshi manbai hisoblanadi. Muhimi, aynan sizda qaysi mahsulotlar qorin dam bo‘lishini aniqlashdir.

Agar ma’lum bir mahsulot bilan qorin dam bo‘lishi o‘rtasida aniq bog‘liqlikni sezsangiz, bir muddat uning miqdorini kamaytirib, holatingiz qanday o‘zgarishini kuzatishingiz mumkin.

Gazlangan ichimliklar

Bu holatda sabab tushunarli: ichimlik bilan birga oshqozon-ichak tizimiga qo‘shimcha gaz kiradi.

Shuning uchun qorin dam bo‘lishiga moyillik bo‘lsa, gazlangan ichimliklarni kamaytirib ko‘rish mumkin.

Harakatning yetishmasligi

Kamharakatlik ichak faoliyatining sekinlashishiga olib kelishi mumkin. Ayrim odamlarda bu qabziyat va qorin dam bo‘lishini kuchaytiradi.

Ovqatdan keyingi oddiy piyoda yurish darhol o‘tirib yoki yotib olishdan foydaliroq bo‘lishi mumkin.

Muntazam jismoniy faollik ichaklarning normal ishlashini qo‘llab-quvvatlaydi.

Qabziyat

Agar ichak kam bo‘shatilsa yoki najas juda qattiq bo‘lib qolsa, ichakdagi tarkib uzoqroq vaqt saqlanib qoladi.

Bu quyidagilar bilan birga kechishi mumkin:

• qorin dam bo‘lishi;

• gaz to‘planishi;

• og‘irlik;

• qorin to‘lib qolgandek his qilish.

Bunday holatda faqat qorin dam bo‘lishiga emas, balki najasning muntazamligiga, suyuqlik iste’moliga, ovqatlanish va jismoniy faollikka ham e’tibor berish kerak.

Ovqat hazm qilish tizimining ayrim kasalliklari

Takrorlanib turadigan qorin dam bo‘lishi faqat ovqatlanish bilan bog‘liq bo‘lmasligi mumkin.

Bunga quyidagilar sabab bo‘lishi mumkin:

• ta’sirlangan ichak sindromi;

• ayrim mahsulotlarni ko‘tara olmaslik;

• ayrim uglevodlarni hazm qilishdagi buzilishlar;

• qabziyat;

• oshqozon yoki ichak kasalliklari;

• oshqozon osti bezining faoliyati bilan bog‘liq muammolar;

• ovqat hazm qilish tizimining boshqa kasalliklari.

Shuning uchun doimiy qorin dam bo‘lishini uzoq vaqt davomida o‘zboshimchalik bilan davolash to‘g‘ri emas.

Ovqat va ichimlik haroratining keskin farqi ham ta’sir qilishi mumkinmi?

Ba’zi odamlarda haroratning keskin o‘zgarishi — masalan, juda issiq ovqatdan keyin darhol muzdek suv yoki juda sovuq ichimlik ichish — qorin sohasida noqulaylik keltirib chiqarishi mumkin.

Bunday harorat farqi ovqat hazm qilish tizimi sezgir bo‘lgan odamlarda qisqa muddatli noqulaylik, qorin g‘uldurashi yoki spazmga o‘xshash hissiyot paydo qilishi mumkin.

Ammo bu yerda afsona yaratmaslik muhim: haroratning keskin almashishi gastrit, oshqozon yarasi yoki boshqa oshqozon-ichak kasalliklarining mustaqil sababi hisoblanmaydi.

Shuning uchun sovuq yoki issiq mahsulotlardan butunlay voz kechish shart emas. Ammo agar aynan shundan keyin noqulaylik paydo bo‘lishini sezsangiz, bir marta ovqatlanish davomida juda issiq va juda sovuq mahsulotlarni ketma-ket iste’mol qilmaslik ma’qul.

Uy sharoitida nimalarni o‘zgartirib ko‘rish mumkin?

Agar qorin dam bo‘lishi vaqti-vaqti bilan paydo bo‘lsa va xavotirli belgilar bo‘lmasa, quyidagi oddiy o‘zgarishlardan boshlash mumkin:

1. Kichikroq porsiyalarda ovqatlanish va ortiqcha yeb yubormaslik.

2. Ovqatni shoshmasdan yeyish.

3. Ovqatni yaxshilab chaynash.

4. Gazlangan ichimliklarni kamaytirish.

5. Qaysi mahsulotlardan keyin qorin dam bo‘lishiga e’tibor berish.

6. Ratsiondagi kletchatka miqdorini birdaniga keskin oshirmaslik.

7. Yetarli jismoniy faollikni saqlash.

8. Ich kelishining muntazamligiga e’tibor berish.

9. Ovqatdan keyin darhol yotmaslik.

10. Agar noqulaylik keltirsa, ovqat va ichimliklarning haroratini keskin almashtirmaslik.

Bir necha kun yoki hafta davomida o‘z holatingizni kuzatish foydali bo‘lishi mumkin. Nima yeganingizni, qancha yeganingizni va qachon qorin dam bo‘lganini yozib borish mumkin.

Shunday kuzatuv orqali kundalik hayotda sezish qiyin bo‘lgan bog‘liqliklarni aniqlash mumkin.

Nima qilish kerak emas?

Darhol qattiq cheklovli parhezga o‘tib, ko‘plab mahsulotlarni ratsiondan chiqarib tashlash kerak emas.

Shuningdek, faqat qorin dam bo‘lgani uchun ich ketkazuvchi dorilar, fermentlar, sorbentlar yoki boshqa vositalarni doimiy ravishda o‘zboshimchalik bilan qabul qilish ham to‘g‘ri emas.

Agar muammo takrorlansa, uning sababini aniqlash muhimroq.

Qachon shifokorga murojaat qilish kerak?

Quyidagi holatlarda shifokorga murojaat qilish ma’qul:

• qorin dam bo‘lishi muntazam va aniq sababsiz paydo bo‘lsa;

• vaqt o‘tishi bilan kuchaysa;

• doimiy yoki kuchli og‘riq bilan birga bo‘lsa;

• uzoq davom etadigan qabziyat yoki ich ketishi kuzatilsa;

• ko‘ngil aynishi yoki qusish bilan birga bo‘lsa;

• sababsiz vazn sezilarli kamayib ketsa;

• najasda qon yoki qora rangli najas paydo bo‘lsa;

• umumiy ahvol sezilarli yomonlashsa.

Qorin sohasida kuchli yoki to‘satdan paydo bo‘lgan og‘riq, qayta-qayta qusish, najasda qon yoki ahvolning keskin yomonlashishi bo‘lsa, tibbiy yordamni kechiktirmaslik kerak.

Asosiy xulosa

Qorin dam bo‘lishi ko‘pincha oddiy sabablarga bog‘liq: ortiqcha ovqatlanish, tez ovqatlanish, gazlangan ichimliklar, ayrim mahsulotlar, qabziyat yoki kamharakatlik.

Shuning uchun dastlab ovqatlanish va kundalik hayotdagi oddiy odatlarni o‘zgartirib ko‘rish mumkin.

Ammo qorin dam bo‘lishi doimiy tus olsa yoki boshqa belgilar paydo bo‘lsa, hammasini faqat «noto‘g‘ri ovqatlanish» bilan izohlash kerak emas. Ba’zan buning ortida tekshiruvni talab qiladigan kasallik bo‘lishi mumkin.

Maqsad faqat qorin dam bo‘lishini yo‘qotish emas, balki nima sababdan paydo bo‘layotganini tushunishdir.