Қорин дам бўлиши: нима сабаб бўлади ва нималарни ўзгартириш мумкин

Қорин дам бўлиши жуда кўп учрайдиган муаммолардан биридир. Баъзан у оддий овқатланишдан кейин пайдо бўлиб, тезда ўтиб кетади. Баъзан эса тез-тез такрорланиб, қоринда оғирлик, ғулдираш, газ тўпланиши ёки оғриқ билан бирга кечади.

Қорин дам бўлишининг ўзи кўпинча жиддий касаллик борлигини англатмайди. Аммо у доимий такрорланса, кундалик ҳаётга халақит берса ёки бошқа белгилар билан бирга кузатилса, сабабини аниқлаш керак.

Қорин нима учун дам бўлади?

Ортиқча овқатланиш

Энг оддий сабаблардан бири — бир вақтнинг ўзида жуда кўп овқат ейиш.

Одам ўзига керак бўлганидан кўпроқ овқат истеъмол қилса, ҳазм қилиш тизимига катта юк тушади. Натижада қорин тўлиб кетгандек, оғирлик ва дам бўлиш ҳисси пайдо бўлиши мумкин.

Нималарни ўзгартириш мумкин:

• порцияни кичрайтириш;

• жуда тўйиб кетгунча овқатланмаслик;

• овқатни шошмасдан ейиш;

• кечки овқатни куннинг энг катта овқатланишига айлантирмаслик.

Жуда тез овқатланиш

Шошилиб овқатланганда одам кўпроқ ҳаво ютиб юбориши мумкин. Бундан ташқари, овқат етарлича чайналмайди.

Ютилган ҳаво кекириш, қорин ғулдираши ва дам бўлиш ҳиссини кучайтириши мумкин.

Шунинг учун хотиржам овқатланиш ва овқатни яхшилаб чайнаш оддий, аммо фойдали одатлардир.

Газ ҳосил бўлишини кучайтирадиган маҳсулотлар

Баъзи одамларда қорин дам бўлиши маълум маҳсулотлардан кейин пайдо бўлади.

Уларга қуйидагилар кириши мумкин:

• дуккаклилар;

• карамнинг айрим турлари;

• пиёз ва саримсоқ;

• айрим меваларни кўп миқдорда истеъмол қилиш;

• газланган ичимликлар;

• айрим қийин ҳазм бўладиган углеводларга бой маҳсулотлар.

Аммо бу маҳсулотларнинг барчаси ҳамма учун зарарли дегани эмас.

Масалан, дуккаклилар ва сабзавотлар клетчатка ҳамда бошқа фойдали моддаларнинг яхши манбаи ҳисобланади. Муҳими, айнан сизда қайси маҳсулотлар қорин дам бўлишини аниқлашдир.

Агар маълум бир маҳсулот билан қорин дам бўлиши ўртасида аниқ боғлиқликни сезсангиз, бир муддат унинг миқдорини камайтириб, ҳолатингиз қандай ўзгаришини кузатишингиз мумкин.

Газланган ичимликлар

Бу ҳолатда сабаб тушунарли: ичимлик билан бирга ошқозон-ичак тизимига қўшимча газ киради.

Шунинг учун қорин дам бўлишига мойиллик бўлса, газланган ичимликларни камайтириб кўриш мумкин.

Ҳаракатнинг етишмаслиги

Камҳаракатлик ичак фаолиятининг секинлашишига олиб келиши мумкин. Айрим одамларда бу қабзият ва қорин дам бўлишини кучайтиради.

Овқатдан кейинги оддий пиёда юриш дарҳол ўтириб ёки ётиб олишдан фойдалироқ бўлиши мумкин.

Мунтазам жисмоний фаоллик ичакларнинг нормал ишлашини қўллаб-қувватлайди.

Қабзият

Агар ичак кам бўшалса ёки ахлат жуда қаттиқ бўлиб қолса, ичакдаги таркиб узоқроқ вақт сақланиб қолади.

Бу қуйидагилар билан бирга кечиши мумкин:

• қорин дам бўлиши;

• газ тўпланиши;

• оғирлик;

• қорин тўлиб қолгандек ҳис қилиш.

Бундай ҳолатда фақат қорин дам бўлишига эмас, балки ахлатнинг мунтазамлигига, суюқлик истеъмолига, овқатланиш ва жисмоний фаолликка ҳам эътибор бериш керак.

Овқат ҳазм қилиш тизимининг айрим касалликлари

Такрорланиб турадиган қорин дам бўлиши фақат овқатланиш билан боғлиқ бўлмаслиги мумкин.

Бунга қуйидагилар сабаб бўлиши мумкин:

• таъсирланган ичак синдроми;

• айрим маҳсулотларни кўтара олмаслик;

• айрим углеводларни ҳазм қилишдаги бузилишлар;

• қабзият;

• ошқозон ёки ичак касалликлари;

• ошқозон ости безининг фаолияти билан боғлиқ муаммолар;

• овқат ҳазм қилиш тизимининг бошқа касалликлари.

Шунинг учун доимий қорин дам бўлишини узоқ вақт давомида ўзбошимчалик билан даволаш тўғри эмас.

Овқат ва ичимлик ҳароратининг кескин фарқи ҳам таъсир қилиши мумкинми?

Баъзи одамларда ҳароратнинг кескин ўзгариши — масалан, жуда иссиқ овқатдан кейин дарҳол муздек сув ёки жуда совуқ ичимлик ичиш — қорин соҳасида ноқулайлик келтириб чиқариши мумкин.

Бундай ҳарорат фарқи овқат ҳазм қилиш тизими сезгир бўлган одамларда қисқа муддатли ноқулайлик, қорин ғулдираши ёки спазмга ўхшаш ҳиссиёт пайдо қилиши мумкин.

Аммо бу ерда афсона яратмаслик муҳим: ҳароратнинг кескин алмашиши гастрит, ошқозон яраси ёки бошқа ошқозон-ичак касалликларининг мустақил сабаби ҳисобланмайди.

Шунинг учун совуқ ёки иссиқ маҳсулотлардан бутунлай воз кечиш шарт эмас. Аммо агар айнан шундан кейин ноқулайлик пайдо бўлишини сезсангиз, бир марта овқатланиш давомида жуда иссиқ ва жуда совуқ маҳсулотларни кетма-кет истеъмол қилмаслик маъқул.

Уй шароитида нималарни ўзгартириб кўриш мумкин?

Агар қорин дам бўлиши вақти-вақти билан пайдо бўлса ва хавотирли белгилар бўлмаса, қуйидаги оддий ўзгаришлардан бошлаш мумкин:

1. Кичикроқ порцияларда овқатланиш ва ортиқча еб юбормаслик.

2. Овқатни шошмасдан ейиш.

3. Овқатни яхшилаб чайнаш.

4. Газланган ичимликларни камайтириш.

5. Қайси маҳсулотлардан кейин қорин дам бўлишига эътибор бериш.

6. Рациондаги клетчатка миқдорини бирданига кескин оширмаслик.

7. Етарли жисмоний фаолликни сақлаш.

8. Ич келиши мунтазамлигига эътибор бериш.

9. Овқатдан кейин дарҳол ётмаслик.

10. Агар ноқулайлик келтириб чиқарса, овқат ва ичимликлар ҳароратини кескин алмаштирмаслик.

Бир неча кун ёки ҳафта давомида ўз ҳолатингизни кузатиш фойдали бўлиши мумкин. Нима еганингизни, қанча еганингизни ва қачон қорин дам бўлганини ёзиб бориш мумкин.

Шундай кузатув орқали кундалик ҳаётда сезиш қийин бўлган боғлиқликларни аниқлаш мумкин.

Нима қилиш керак эмас?

Дарҳол қаттиқ чекловли парҳезга ўтиб, кўплаб маҳсулотларни рациондан чиқариб ташлаш керак эмас.

Шунингдек, фақат қорин дам бўлгани учун ич кетказувчи дорилар, ферментлар, сорбентлар ёки бошқа воситаларни доимий равишда ўзбошимчалик билан қабул қилиш ҳам тўғри эмас.

Агар муаммо такрорланса, унинг сабабини аниқлаш муҳимроқ.

Қачон шифокорга мурожаат қилиш керак?

Қуйидаги ҳолатларда шифокорга мурожаат қилиш маъқул:

• қорин дам бўлиши мунтазам ва аниқ сабабсиз пайдо бўлса;

• вақт ўтиши билан кучайса;

• доимий ёки кучли оғриқ билан бирга бўлса;

• узоқ давом этадиган қабзият ёки ич кетиши кузатилса;

• кўнгил айниши ёки қусиш билан бирга бўлса;

• сабабсиз вазн сезиларли камайиб кетса;

• ахлатда қон ёки қора рангли ахлат пайдо бўлса;

• умумий аҳвол сезиларли ёмонлашса.

Қорин соҳасида кучли ёки тўсатдан пайдо бўлган оғриқ, қайта-қайта қусиш, ахлатда қон ёки аҳволнинг кескин ёмонлашиши бўлса, тиббий ёрдамни кечиктирмаслик керак.

Асосий хулоса

Қорин дам бўлиши кўпинча оддий сабабларга боғлиқ: ортиқча овқатланиш, тез овқатланиш, газланган ичимликлар, айрим маҳсулотлар, қабзият ёки камҳаракатлик.

Шунинг учун дастлаб овқатланиш ва кундалик ҳаётдаги оддий одатларни ўзгартириб кўриш мумкин.

Аммо қорин дам бўлиши доимий тус олса ёки бошқа белгилар пайдо бўлса, ҳаммасини фақат «нотўғри овқатланиш» билан изоҳлаш керак эмас. Баъзан бунинг ортида текширувни талаб қиладиган касаллик бўлиши мумкин.

Мақсад фақат қорин дам бўлишини йўқотиш эмас, балки нима сабабдан пайдо бўлаётганини тушунишдир.