Сунъий интеллект аста-секин кундалик воситага айланмоқда. Унинг ёрдамида тушунмаган нарсамизни тезда изоҳлаш, вариантларни солиштириш, матн тузиш, мураккаб мавзуни таҳлил қилиш ёки муаммони ҳал қилиш учун йўл-йўриқ олиш мумкин.
Бир қарашда, сунъий интеллект бизни ахборот кўплигидан халос қилиши керакдек туюлади.
Аммо бошқа томони ҳам бор.
Ахборот олиш анча осонлашди. Демак, кераклигидан ортиқ ахборот олиш ҳам янада осонлашди.
Сунъий интеллект вақтни тежаши мумкин
Тасаввур қилинг, сизга нотаниш мавзуни тушуниш керак.
Илгари кўплаб сайтларни очиш, турли мақолаларни ўқиш ва маълумотларни мустақил равишда бир жойга тўплашга тўғри келарди.
Сунъий интеллект бу жараённи тезлаштириши мумкин:
-
мураккаб нарсани оддий сўзлар билан тушунтиради;
-
асосий фикрларни ажратиб беради;
-
бир нечта вариантни солиштиради;
-
қисқа хулоса тайёрлайди;
-
тўғри саволни шакллантиришга ёрдам беради.
Бундай ҳолатда сунъий интеллект инсон билан катта ахборот миқдори ўртасида яхши фильтр бўлиши мумкин.
Аммо СИ яна бир ахборот манбаига айланиши ҳам мумкин
Бошқа бир одат ҳам бор: савол берамиз, жавоб оламиз, кейин яна савол берамиз, ундан кейин батафсил маълумот, мисоллар, қўшимча вариантларни сўраймиз...
Буни деярли чексиз давом эттириш мумкин.
Ахборот оқимини камайтириш ўрнига, уни ўзимиз яна яратамиз.
Натижада:
интернет жуда кўп ахборот берди → СИ уни қайта ишлашга ёрдам берди → биз СИдан яна ҳам кўпроқ ахборот сўрадик.
Муаммо эса яна қайтади.
Сизга кераклигидан ортиқ ахборот сўраманг
СИга мурожаат қилишдан олдин мақсадни аниқлаб олиш фойдали.
Масалан:
«Мен асосий тамойилни тушунишим керак».
«Икки вариантдан бирини танлашим керак».
«Менга қисқа тушунтириш керак».
«Менга ҳаракатлар режаси керак».
Шундан кейин яна йигирма бетлик тушунтириш сўраш шарт эмас.
Вазифа ҳал бўлди — тўхтанг.
Бу айниқса ўрганишда муҳим. Баъзан инсон жуда кўп тушунтириш ва маълумот йиғади, аммо амалиётга киришмайди.
СИ жавоби ҳар доим тайёр ҳақиқат эмас
Яна бир муҳим жиҳат бор.
СИ маълумотни жуда ишончли тарзда тушунтириши мумкин, аммо ишончли кўринган жавоб унинг автоматик равишда тўғри эканини англатмайди.
Шунинг учун муҳим маълумотларни ишончли манбалар орқали текшириш керак. Айниқса гап соғлиқ, пул, хавфсизлик, ҳуқуқ ёки бошқа жиддий масалалар ҳақида бўлса.
СИни охирги ҳақиқат манбаи сифатида эмас, ахборот билан ишлашда ёрдамчи сифатида қабул қилиш маъқул.
СИ жавобидан кейинги энг фойдали савол
Жавобни олганингиздан кейин ўзингиздан сўраб кўринг:
«Энди мен бу маълумот билан нима қиламан?»
Агар жавоб тушунарли бўлса — амалиётга ўтинг.
Агар тушунарсиз бўлса — фақат етишмаётган нарсани аниқлаштиринг.
СИ жавоб беришда давом эта олгани учун суҳбатни давом эттириш шарт эмас.
Яна ахборот олиш имконияти унинг сизга кераклигини англатмайди.
СИ натижага олиб борадиган йўлни қисқартириши керак
Сунъий интеллектдан яхши фойдаланишни қуйидагича тасаввур қилиш мумкин:
савол → керакли ахборот → тушуниш → амал.
Ёмонроқ вариант эса бундай:
савол → жавоб → яна савол → яна жавоб → яна тафсилот → яна вариантлар → ахборот юкламаси.
Биринчи ҳолатда СИ вақтни тежайди.
Иккинчисида эса уни сарфлашга ёрдам беради.
Асосийси
Сунъий интеллектнинг ўзи ахборот кўплиги муаммосини ҳал қилмайди.
У керакли маълумотни тез олишга ёрдам берадиган фильтр бўлиши мумкин.
Аммо ундан доимо кўпроқ маълумот сўрасак, у ахборот оқимини тезлаштирувчи воситага ҳам айланиши мумкин.
Шунинг учун оддий қоидани эслаб қолиш фойдали:
«Яна нимани билишим мумкин?» деб сўраманг.
Аввал:
«Вазифамни ҳал қилиш учун менга айнан нимани билиш керак?»
деб сўранг.
Жавобни олдингиз — ундан фойдаланинг.
Кейин эса ҳаётингизга қайтинг.
Чунки энг фойдали ахборот ҳам бизга яхшироқ тушуниш, ҳал қилиш ва амал қилишга ёрдам бергандагина ўз маъносига эга бўлади.
СИ вақтингизни тежаши керак, уни тўлдириб юбормаслиги керак.