Биз парҳез ҳақида гапирганда одатда овқатни назарда тутамиз. Аммо бугун инсон ҳар куни жуда катта миқдордаги ахборотни ҳам «истеъмол қилади»: янгиликлар, видеолар, хабарлар, мақолалар, реклама ва ижтимоий тармоқлар.
Овқатланишда бўлгани каби, бу ерда ҳам фақат қанча, балки нимани истеъмол қилишимиз муҳим.
Ахборот парҳези интернет ва янгиликлардан воз кечиш дегани эмас. Бу ҳақиқатан керак бўлган ахборотни танлаш ва ҳамма нарсага бирдек эътибор бермаслик қобилиятидир.
Аввало, ахборот сизга нима учун кераклигини аниқланг
Мақола, видео ёки янгиликни очишдан олдин оддий савол бериб кўринг:
«Бу менга нима учун керак?»
Масалан:
-
муайян муаммони ҳал қилмоқчиман;
-
янги нарсани ўрганмоқчиман;
-
иш учун маълумот керак;
-
муҳим янгиликлардан хабардор бўлмоқчиман.
Агар аниқ мақсад бўлмаса, эҳтимол сиз шунчаки ахборот оқимига қўшилиб кетгансиз.
Қизиқарли нарсанинг ҳаммаси фойдали эмас
Ахборот қизиқарли бўлиши мумкин, лекин айни пайтда ҳеч қандай фойда бермаслиги ҳам мумкин.
Биз бир нарсани ўқиб, кейин бошқасини очамиз, ундан кейин яна учинчисига ўтамиз. Натижада вақт ўтади, аммо керакли натижа бўлмайди.
Шунинг учун қуйидагиларни фарқлаш фойдали:
керак → қизиқ → шунчаки эътиборни тортди.
Аввало ҳақиқатан керак бўлган нарсага вақт ажратиш маъқул.
Бир нечта ишончли манбани танланг
Ўнлаб канал, сайт ва блогларни доимий кузатиш шарт эмас.
Ҳар бир муҳим мавзу бўйича ўзингиз ишонадиган бир нечта манбага эга бўлганингиз маъқул. Бу ахборот оқимини камайтиради ва бир хил хабарларни қайта-қайта солиштиришга кетадиган вақтни тежайди.
Бироқ ишонч манба ҳар доим ҳақ дегани эмас. Муҳим маълумотларни баъзан текшириб кўриш керак.
Сақланган маълумотларни омборга айлантирманг
«Сақлаш» тугмаси бизга фойдали маълумотни йўқотмагандек ёқимли туйғу беради.
Аммо сақланган мақола ва видеолар жуда кўпайиб кетса, ҳақиқий ахборот омбори пайдо бўлади.
Шунинг учун вақти-вақти билан ўзингиздан сўранг:
«Мен бунга ҳақиқатан ҳам қайтиб келаманми?»
Агар йўқ бўлса, эҳтимол уни сақлаш шарт эмас.
Ахборотсиз вақт учун ҳам жой қолдиринг
Баъзан ахборот юкламасини камайтиришнинг энг яхши усули — шунчаки ҳеч нарса ўқимаслик ва кўрмаслик.
Сайр қилиш, томорқада ишлаш, уй юмушлари ёки телефонсиз тинч дам олиш мияга янги ахборотнинг доимий оқимидан танаффус қилиш имконини беради.
Бу вақтни беҳуда сарфлаш эмас. Бу доимий ахборот оқимидан берилган танаффусдир.
Ахборот парҳезининг оддий қоидаси
Телефондан фойдаланишнинг ҳар бир дақиқасини назорат қилишга уринишингиз шарт эмас.
Бир нечта оддий одатдан бошлаш кифоя:
Аввал мақсад — кейин ахборот.
Аввал кераклиси — кейин қизиқарлиси.
Эътиборни тортган ҳар бир нарса сизнинг вақтинngизга лойиқ эмас.
Ҳамма нарсани билиш шарт эмас.
Ахборот парҳези интернетни чеклашдан эмас, ахборотни танлашни ўрганишдан бошланади.
Ахборотни қанчалик яхши танласак, ахборот шовқинига шунчалик кам вақт сарфлаймиз. Натижада ҳаёт, иш, мулоқот ва ҳақиқатан муҳим ишлар учун кўпроқ вақт қолади.