Биз вақт-вақти билан уйда тартиб қиламиз: кераксиз нарсаларни чиқариб ташлаймиз, шкафларни йиғиштирамиз, иш жойимизни тозалаймиз.
Лекин аста-секин тартибсизлик тўпланиб борадиган яна бир жой бор — бу бизнинг ахборот маконимиз.
Обуналар, каналлар, гуруҳлар, билдиришномалар, сақланган мақолалар, расмлар, видеолар, янгиликлар ва ўнлаб очиқ саҳифалар сездирмасдан эътиборимизни эгаллаб бориши мумкин.
Шунинг учун вақти-вақти билан ахборот маконини тозалаб туриш фойдали.
Аввал нималар тўпланиб қолганини кўринг
Дарҳол ҳамма нарсани ўчириб ташлаш шарт эмас.
Обуна бўлган каналлар ва гуруҳларингизни кўриб чиқинг. Билдиришномалар, сақланган материаллар, иловалар ва тез-тез кирадиган сайтларингизга эътибор беринг.
Уларнинг айримлари бир вақтлар қизиқ бўлган, аммо бугун сиз учун аҳамияти қолмаган бўлиши мумкин.
Ўзингизга оддий савол беринг:
«Бу менга ҳақиқатан ҳам керакми?»
Агар жавоб йўқ бўлса, уни ахборот маконингизда сақлаб юриш шарт эмас.
Кераксиз обуналарни камайтиринг
Қизиқ туюлган ҳар бир канал ёки гуруҳга обуна бўлиш шарт эмас.
Агар канал ёки гуруҳ сизга анчадан бери фойдали нарса бермаётган бўлса, ундан чиқишингиз мумкин.
Айниқса қуйидаги манбаларга эътибор беринг:
-
бир хил маълумотни қайта-қайта такрорлайдиган;
-
кўп вақтингизни оладиган;
-
асабийлик ёки хавотир уйғотадиган;
-
телефонни тез-тез текширишга мажбур қиладиган;
-
камдан-кам ҳолларда ҳақиқатан муҳим маълумот берадиган манбалар.
Ахборот маконини тозалаш — ахборотдан воз кечиш дегани эмас. Бу қайси ахборотга вақтингизни беришга тайёр эканингизни танлашдир.
Билдиришномаларни тартибга келтиринг
Қайси иловалар сизга билдиришнома юбориш ҳуқуқига эга эканини кўриб чиқинг.
Уларнинг кўпчилиги дарҳол жавоб беришингизни талаб қилмайди.
Ҳақиқатан муҳим билдиришномаларни қолдиринг, қолганларини ўчириб қўйиш мумкин.
Бу оддий ишнинг фойдаси кутилганидан ҳам катта бўлиши мумкин. Телефон доимо ўзини эслатиб турмайди ва сиз унга кўпроқ, у эса сизга камроқ таъсир қилади.
Сақланган материалларни кўриб чиқинг
Кўпчиликда сақланган мақолалар, видеолар ва бошқа материалларнинг катта тўплами бор.
Уларнинг барчаси бир кун керак бўлади, деб сақланган.
Аммо материаллар ойлар давомида очилмаса, ўзингиздан сўранг:
«Мен бундан ҳақиқатан ҳам фойдаланмоқчиманми?»
Агар йўқ бўлса, ўчириб ташлаш мумкин.
Сақланган ахборот фақат сақлаб қўйилганининг ўзи билан фойдали бўлиб қолмайди.
Бир нечта ишончли манбани қолдиринг
Бир хил маълумотни ўнлаб жойдан олиш шарт эмас.
Кундалик ҳаётдаги кўпчилик масалалар учун ишонадиган бир нечта манбанинг ўзи етарли.
Манбалар камроқ бўлиши билим камроқ бўлади дегани эмас.
Баъзан бу шунчаки такрорлар, реклама, ортиқча ҳиссиёт ва ахборот шовқинининг камайишидир.
Ахборотсиз вақт учун жой қолдиринг
Тозалагандан кейин бўшаган жойни дарҳол янги каналлар ва обуналар билан тўлдириш шарт эмас.
Уни бўш қолдиринг.
Ҳар бир бўш дақиқада янгилик ўқиш, видео кўриш ёки хабарларни текшириш шарт эмас.
Ахборот оқимисиз сокин вақт ҳам куннинг фойдали бир қисмидир.
Бир кунлик ахборот тозалиги режаси
Агар бугундан бошламоқчи бўлсангиз, қуйидагилар етарли:
1. Кераксиз иловалар ва обуналарни ўчиринг.
2. Ортиқча билдиришномаларни ўчириб қўйинг.
3. Эски сақланган материалларни олиб ташланг.
4. Фақат ҳақиқатан керак бўлган манбаларни қолдиринг.
5. Қайси сайт ва каналлар энг кўп вақтингизни олаётганини кўриб чиқинг.
6. Кун давомида ҳеч бўлмаганда бир неча вақт оралиғини ахборот оқимисиз қолдиринг.
Бунинг учун бутун кунни сарфлаш шарт эмас. Ҳатто бир соатлик тартибли тозалаш ҳам ахборот маконингизни сезиларли даражада ўзгартириши мумкин.
Энг муҳими — яна тартибсизлик яратмаслик
Ахборот маконини тозалагандан кейин яна ҳамма нарсага обуна бўлиб кетиш осон.
Шунинг учун оддий қоида фойдали:
Янги ахборот манбасига обуна бўлишдан олдин, у сизга ҳақиқатан ҳам керакми, деб ўйлаб кўринг.
Қизиқарли бўлган ҳар бир нарса кундалик ҳаётингизнинг бир қисмига айланиши шарт эмас.
Хулоса
Ахборот гигиенаси телефон ёки интернетдан воз кечишдан бошланмайди.
У оддий тушунчадан бошланади: эътиборимиз чекланган, вақтимиз эса ундан ҳам қадрли.
Сизга керак бўлмаган нарса ҳаётингизда жой эгаллаши шарт эмас.
Ахборот маконини тартибга келтириб, биз нафақат телефон хотирасини бўшатамиз.
Биз ўз эътиборимизни бўшатамиз — демак, вақтимизнинг бир қисмини ўзимизга қайтарамиз.
Тартиб нафақат уйда керак. Баъзан ҳар куни экран орқали қарайдиган ахборот маконимизда ҳам тартиб ўрнатиш керак.