Tanish holat: telefonni bir necha daqiqaga ochasiz, lentani varaqlay boshlaysiz — birdan yarim soat o‘tib ketganini sezib qolasiz.
Bunda avvalgidek qiziqish ham qolmagan. Ko‘zlar charchagan, bosh axborotga to‘lgan, telefonni chetga qo‘ygingiz keladi — ammo qo‘l yana ekranni varaqlaydi.
Nega bunday bo‘ladi?
Lentaning oxiri yo‘q
Ilgari yangi ma’lumot olish uchun gazeta yoki jurnal ochish, televizordagi ko‘rsatuvni ko‘rish yoki kerakli kitobni topish kerak edi.
Ijtimoiy tarmoqlardagi lentaning tuzilishi esa boshqacha.
U deyarli cheksiz.
Bitta xabardan keyin boshqasi, undan keyin uchinchisi, so‘ng video, reklama, izohlar va yana yangi ma’lumot paydo bo‘ladi.
Insonda «Bo‘ldi, axborot tugadi — endi to‘xtash mumkin» deb signal beradigan tabiiy nuqta yo‘q.
Shuning uchun shunchaki odat bo‘yicha varaqlashni davom ettirish oson.
Biz endi axborot izlamayapmiz — shunchaki ko‘ryapmiz
Odatda avval aniq maqsad bo‘ladi:
«Xabarlarni ko‘raman».
«Yangiliklardan xabardor bo‘laman».
«Kerakli ma’lumotni topaman».
Ammo biroz vaqt o‘tgach, maqsad yo‘qoladi, varaqlash esa davom etadi.
Biz endi hech narsani aniq izlamayapmiz.
Ko‘zimiz oldida paydo bo‘lgan hamma narsani shunchaki iste’mol qilyapmiz.
Aynan shu paytda axborot oqimi vaqtimizni egallay boshlaydi.
Nega to‘xtash qiyin?
Har bir yangi material qiziqarli bo‘lib chiqishi mumkin.
Aynan mumkin.
Keyingi video oldingisidan foydaliroq bo‘lishi mumkin. Keyingi post haqiqatan qiziqarli chiqishi mumkin. Keyingi yangilikda muhim ma’lumot bo‘lishi mumkin.
Shuning uchun yana biroz ko‘rish istagi paydo bo‘ladi:
«Balki keyingisida qiziqroq narsa bordir?»
Shu tariqa keyin nima chiqishini doimiy tekshirish odatga aylanadi.
Charchoq har doim ham to‘xtatmaydi
Axborotdan charchashimiz mumkin, ammo uni olishda davom etamiz.
Bu odam och bo‘lmasa ham, oldida ovqat turgani uchun yeyishda davom etishiga o‘xshaydi.
Shuning uchun «charchadim» degan tuyg‘u har doim ham bizni to‘xtatmaydi.
Ba’zan boshqa bir odat kerak:
«Menga yetarli. Endi to‘xtashim mumkin».
Nazoratni qanday qaytarish mumkin?
Ijtimoiy tarmoqlar yoki ko‘ngilochar kontentdan butunlay voz kechish shart emas.
Oddiy narsadan boshlang.
Lentani ochishdan oldin maqsadingizni aniqlang.
Masalan:
«Xabarlarni tekshiraman va yopaman».
«Yangiliklarni 10 daqiqa ko‘raman».
«Muayyan ma’lumotni topaman».
Maqsad bajarilgach, to‘xtang.
Agar anchadan beri shunchaki ekranni varaqlayotganingizni sezsangiz, o‘zingizdan so‘rang:
«Men hozir aynan nimani izlayapman?»
Agar javob bo‘lmasa — ehtimol, ilovani yopish vaqti kelgan.
To‘xtashni jismonan osonlashtiring
Har doim o‘zingiz bilan kurashish shart emas.
Sharoitni o‘zgartirish mumkin:
-
keraksiz bildirishnomalarni o‘chirish;
-
ijtimoiy tarmoqlarni telefonning birinchi ekranidan olib tashlash;
-
aniq sabab bo‘lmasa, telefonni qo‘lga olmaslik;
-
ba’zan telefonni boshqa xonada qoldirish;
-
dam olish vaqtining bir qismini ekransiz o‘tkazish.
Axborot oqimiga tasodifiy kirishlar qancha kam bo‘lsa, u shuncha kam vaqtingizni oladi.
Asosiysi
Telefonning o‘zi muammo emas.
Muammo biz qachon axborot olish va qachon to‘xtashni o‘zimiz hal qilishni to‘xtatganimizda boshlanadi.
Internet ish, muloqot, ta’lim va dam olish uchun ajoyib vosita bo‘lishi mumkin.
Ammo cheksiz lenta daqiqalarni sezilmasdan soatlarga aylantirishi mumkin.
Soatlar esa — hayotimizning bir qismidir.
Shuning uchun ba’zan telefon bilan qilish mumkin bo‘lgan eng foydali ish — uni shunchaki chetga qo‘yib, haqiqiy hayotga qaytishdir.
Internet yomon bo‘lgani uchun emas.
Balki sizning vaqtingiz har qanday cheksiz lentadan qimmatroq bo‘lgani uchun.