Biz parhez haqida gapirganda odatda ovqatni nazarda tutamiz. Ammo bugun inson har kuni juda katta miqdordagi axborotni ham «iste’mol qiladi»: yangiliklar, videolar, xabarlar, maqolalar, reklama va ijtimoiy tarmoqlar.
Ovqatlanishda bo‘lgani kabi, bu yerda ham faqat qancha, balki nimani iste’mol qilishimiz muhim.
Axborot parhezi internet va yangiliklardan voz kechish degani emas. Bu haqiqatan kerak bo‘lgan axborotni tanlash va hamma narsaga birdek e’tibor bermaslik qobiliyatidir.
Avvalo, axborot sizga nima uchun kerakligini aniqlang
Maqola, video yoki yangilikni ochishdan oldin oddiy savol berib ko‘ring:
«Bu menga nima uchun kerak?»
Masalan:
-
muayyan muammoni hal qilmoqchiman;
-
yangi narsani o‘rganmoqchiman;
-
ish uchun ma’lumot kerak;
-
muhim yangiliklardan xabardor bo‘lmoqchiman.
Agar aniq maqsad bo‘lmasa, ehtimol siz shunchaki axborot oqimiga qo‘shilib ketgansiz.
Qiziqarli narsaning hammasi foydali emas
Axborot qiziqarli bo‘lishi mumkin, lekin ayni paytda hech qanday foyda bermasligi ham mumkin.
Biz bir narsani o‘qib, keyin boshqasini ochamiz, undan keyin yana uchinchisiga o‘tamiz. Natijada vaqt o‘tadi, ammo kerakli natija bo‘lmaydi.
Shuning uchun quyidagilarni farqlash foydali:
kerak → qiziq → shunchaki e’tiborni tortdi.
Avvalo haqiqatan kerak bo‘lgan narsaga vaqt ajratish ma’qul.
Bir nechta ishonchli manbani tanlang
O‘nlab kanal, sayt va bloglarni doimiy kuzatish shart emas.
Har bir muhim mavzu bo‘yicha o‘zingiz ishonadigan bir nechta manbaga ega bo‘lganingiz ma’qul. Bu axborot oqimini kamaytiradi va bir xil xabarlarni qayta-qayta solishtirishga ketadigan vaqtni tejaydi.
Biroq ishonch manba har doim haq degani emas. Muhim ma’lumotlarni ba’zan tekshirib ko‘rish kerak.
Saqlangan ma’lumotlarni omborga aylantirmang
«Saqlash» tugmasi bizga foydali ma’lumotni yo‘qotmagandek yoqimli tuyg‘u beradi.
Ammo saqlangan maqola va videolar juda ko‘payib ketsa, haqiqiy axborot ombori paydo bo‘ladi.
Shuning uchun vaqti-vaqti bilan o‘zingizdan so‘rang:
«Men bunga haqiqatan ham qaytib kelamanmi?»
Agar yo‘q bo‘lsa, ehtimol uni saqlash shart emas.
Axborotsiz vaqt uchun ham joy qoldiring
Ba’zan axborot yuklamasini kamaytirishning eng yaxshi usuli — shunchaki hech narsa o‘qimaslik va ko‘rmaslik.
Sayr qilish, tomorqada ishlash, uy yumushlari yoki telefonsiz tinch dam olish miyaga yangi axborotning doimiy oqimidan tanaffus qilish imkonini beradi.
Bu vaqtni behuda sarflash emas. Bu doimiy axborot oqimidan berilgan tanaffusdir.
Axborot parhezining oddiy qoidasi
Telefon ishlatishning har bir daqiqasini nazorat qilishga urinishingiz shart emas.
Bir nechta oddiy odatdan boshlash kifoya:
Avval maqsad — keyin axborot.
Avval keraklisi — keyin qiziqarlisi.
E’tiborni tortgan har bir narsa sizning vaqtingizga loyiq emas.
Hamma narsani bilish shart emas.
Axborot parhezi internetni cheklashdan emas, axborotni tanlashni o‘rganishdan boshlanadi.
Axborotni qanchalik yaxshi tanlasak, axborot shovqiniga shunchalik kam vaqt sarflaymiz. Natijada hayot, ish, muloqot va haqiqatan muhim ishlar uchun ko‘proq vaqt qoladi.