Biz vaqti-vaqti bilan uyda tartib qilamiz: keraksiz narsalarni chiqarib tashlaymiz, shkaflarni yig‘ishtiramiz, ish joyimizni tozalaymiz.
Lekin asta-sekin tartibsizlik to‘planib boradigan yana bir joy bor — bu bizning axborot makonimiz.
Obunalar, kanallar, guruhlar, bildirishnomalar, saqlangan maqolalar, rasmlar, videolar, yangiliklar va o‘nlab ochiq sahifalar sezdirmasdan e’tiborimizni egallab borishi mumkin.
Shuning uchun vaqti-vaqti bilan axborot makonini tozalab turish foydali.
Avval nimalar to‘planib qolganini ko‘ring
Darhol hamma narsani o‘chirib tashlash shart emas.
Obuna bo‘lgan kanallar va guruhlaringizni ko‘rib chiqing. Bildirishnomalar, saqlangan materiallar, ilovalar va tez-tez kiradigan saytlaringizga e’tibor bering.
Ularning ayrimlari bir vaqtlar qiziq bo‘lgan, ammo bugun siz uchun ahamiyati qolmagan bo‘lishi mumkin.
O‘zingizga oddiy savol bering:
«Bu menga haqiqatan ham kerakmi?»
Agar javob yo‘q bo‘lsa, uni axborot makoningizda saqlab yurish shart emas.
Keraksiz obunalarni kamaytiring
Qiziq tuyulgan har bir kanal yoki guruhga obuna bo‘lish shart emas.
Agar kanal yoki guruh sizga anchadan beri foydali narsa bermayotgan bo‘lsa, undan chiqishingiz mumkin.
Ayniqsa quyidagi manbalarga e’tibor bering:
-
bir xil ma’lumotni qayta-qayta takrorlaydigan;
-
ko‘p vaqtingizni oladigan;
-
asabiylik yoki xavotir uyg‘otadigan;
-
telefonni tez-tez tekshirishga majbur qiladigan;
-
kamdan-kam hollarda haqiqatan muhim ma’lumot beradigan manbalar.
Axborot makonini tozalash — axborotdan voz kechish degani emas. Bu qaysi axborotga vaqtingizni berishga tayyor ekaningizni tanlashdir.
Bildirishnomalarni tartibga keltiring
Qaysi ilovalar sizga bildirishnoma yuborish huquqiga ega ekanini ko‘rib chiqing.
Ularning ko‘pchiligi darhol javob berishingizni talab qilmaydi.
Haqiqatan muhim bildirishnomalarni qoldiring, qolganlarini o‘chirib qo‘yish mumkin.
Bu oddiy ishning foydasi kutilganidan ham katta bo‘lishi mumkin. Telefon doimo o‘zini eslatib turmaydi va siz unga ko‘proq, u esa sizga kamroq ta’sir qiladi.
Saqlangan materiallarni ko‘rib chiqing
Ko‘pchilikda saqlangan maqolalar, videolar va boshqa materiallarning katta to‘plami bor.
Ularning barchasi bir kun kerak bo‘ladi, deb saqlangan.
Ammo materiallar oylar davomida ochilmasa, o‘zingizdan so‘rang:
«Men bundan haqiqatan ham foydalanmoqchimanmi?»
Agar yo‘q bo‘lsa, o‘chirib tashlash mumkin.
Saqlangan axborot faqat saqlab qo‘yilganining o‘zi bilan foydali bo‘lib qolmaydi.
Bir nechta ishonchli manbani qoldiring
Bir xil ma’lumotni o‘nlab joydan olish shart emas.
Kundalik hayotdagi ko‘pchilik masalalar uchun ishonadigan bir nechta manbaning o‘zi yetarli.
Manbalar kamroq bo‘lishi bilim kamroq bo‘ladi degani emas.
Ba’zan bu shunchaki takrorlar, reklama, ortiqcha hissiyot va axborot shovqinining kamayishidir.
Axborotsiz vaqt uchun joy qoldiring
Tozalagandan keyin bo‘shagan joyni darhol yangi kanallar va obunalar bilan to‘ldirish shart emas.
Uni bo‘sh qoldiring.
Har bir bo‘sh daqiqada yangilik o‘qish, video ko‘rish yoki xabarlarni tekshirish shart emas.
Axborot oqimisiz sokin vaqt ham kunning foydali bir qismidir.
Bir kunlik axborot tozaligi rejasi
Agar bugunoq boshlamoqchi bo‘lsangiz, quyidagilar yetarli:
1. Keraksiz ilovalar va obunalarni o‘chiring.
2. Ortiqcha bildirishnomalarni o‘chirib qo‘ying.
3. Eski saqlangan materiallarni olib tashlang.
4. Faqat haqiqatan kerak bo‘lgan manbalarni qoldiring.
5. Qaysi sayt va kanallar eng ko‘p vaqtingizni olayotganini ko‘rib chiqing.
6. Kun davomida hech bo‘lmaganda bir necha vaqt oralig‘ini axborot oqimisiz qoldiring.
Buning uchun butun kunni sarflash shart emas. Hatto bir soatlik tartibli tozalash ham axborot makoningizni sezilarli darajada o‘zgartirishi mumkin.
Eng muhimi — yana tartibsizlik yaratmaslik
Axborot makonini tozalagandan keyin yana hamma narsaga obuna bo‘lib ketish oson.
Shuning uchun oddiy qoida foydali:
Yangi axborot manbasiga obuna bo‘lishdan oldin, u sizga haqiqatan ham kerakmi, deb o‘ylab ko‘ring.
Qiziqarli bo‘lgan har bir narsa kundalik hayotingizning bir qismiga aylanishi shart emas.
Xulosa
Axborot gigiyenasi telefon yoki internetdan voz kechishdan boshlanmaydi.
U oddiy tushunchadan boshlanadi: e’tiborimiz cheklangan, vaqtimiz esa undan ham qadrli.
Sizga kerak bo‘lmagan narsa hayotingizda joy egallashi shart emas.
Axborot makonini tartibga keltirib, biz nafaqat telefon xotirasini bo‘shatamiz.
Biz o‘z e’tiborimizni bo‘shatamiz — demak, vaqtimizning bir qismini o‘zimizga qaytaramiz.
Tartib nafaqat uyda kerak. Ba’zan har kuni ekran orqali qaraydigan axborot makonimizda ham tartib o‘rnatish kerak.