Томчилатиб суғориш кўпинча томорқа ва иссиқхонани суғоришнинг энг қулай усулларидан бири деб ҳисобланади. Аммо, эҳтимол, айнан сизга у умуман керак эмасдир.

Айниқса, агар сиз кўпроқ сув сарфлашни, бутун майдонни ўсимлик илдизи жойлашган ҳудуд ўрнига кенг майдон бўйлаб суғоришни ва бегона ўтлар билан доимий курашишни истасангиз.

Бошқа ҳолатларда эса томчилатиб суғориш амалда қандай фойда беришини тушуниб олишга арзийди.

Агар кўпроқ сув сарфламоқчи бўлсангиз, томчилатиб суғоришни ишлатманг

Оддий суғоришда сув тупроқнинг катта қисмини намлайди. Намликнинг бир қисми юзадан буғланади, бир қисми ён томонларга оқиб кетади ёки ўсимликлар деярли фойдаланмайдиган жойларга тушади.

Томчилатиб суғориш тизими эса сувни оз-оздан бевосита илдизлар жойлашган ҳудудга етказиш имконини беради.

Бу томчилатиб суғориш ҳар қандай шароитда автоматик равишда сувни тежайди дегани эмас. Тизим жуда узоқ вақт ишласа, томизгичларнинг сарфи нотўғри танланса ёки сув сизиб чиқса, барибир кўп сув сарфланиши мумкин.

Аммо тизим тўғри созланганида сувни керакли жойга аниқроқ етказиш мумкин.

Агар мақсадингиз кўпроқ сув сарфлаш бўлса, бутун майдонни суғоришда давом этишингиз мумкин.

Аммо сувни тежаб ва оқилона ишлатмоқчи бўлсангиз, томчилатиб суғориш жуда амалий ечимга айланиши мумкин.

Агар бутун тупроқни суғормоқчи бўлсангиз, томчилатиб суғоришни қўлламанг

Ўсимликка энг аввало илдизлар жойлашган ҳудудда намлик керак.

Томчилатиб суғоришда сувни айнан керакли жойга йўналтириш мумкин.

Бу айниқса иссиқхоналар ва ўсимликлар қатор қилиб экилган эгатларда қулай.

Ҳар сафар бутун эгат юзасини намлаш ўрнига, сувни ўсимликларнинг илдиз зоналарига аста-секин етказиш мумкин.

Бунда тупроқ турини ҳам ҳисобга олиш керак. Қумли тупроқда сув тезроқ пастга кетиши мумкин, оғир гилли тупроқда эса сув секинроқ тарқалиб, кўпроқ ён томонларга ёйилади.

Шунинг учун томизгичлар орасидаги масофа ва суғориш давомийлигини фақат «қўшним шундай қилган» деган тамойил билан танлаш тўғри эмас.

Агар кўпроқ бегона ўт етиштирмоқчи бўлсангиз, томчилатиб суғоришни ўрнатманг

Мана шу ерда энг қизиқ жиҳат бошланади.

Бегона ўтларга ҳам сув керак.

Оддий суғоришда тупроқнинг катта қисми намланади. Натижада сувни фақат экилган ўсимликлар эмас, балки тупроқнинг юқори қатламидаги бегона ўт уруғлари ҳам олади.

Томчилатиб суғоришда эса мунтазам намланадиган тупроқ майдонини камайтириш мумкин.

Ўсимликка керак бўлмаган жойда намлик қанча кам бўлса, айрим бегона ўт уруғларининг униб чиқиши учун шароит ҳам шунча камаяди.

Албатта, томчилатиб суғориш бегона ўтларни бутунлай йўқотмайди.

Агар сув жуда кенг тарқалса, лента нотўғри жойлаштирилса ёки ортиқча суғорилса, бегона ўтлар барибир ўсади.

Аммо тўғри ташкил қилинган маҳаллий суғориш бегона ўтлар билан курашни анча енгиллаштириши мумкин.

Агар ҳар куни лейка кўтариб юришни истасангиз, томчилатиб суғоришни ишлатманг

Агар томорқа кичик бўлса, қўлда суғориш мутлақо нормал ечим бўлиши мумкин.

Аммо бир неча ўнлаб эгатлар, иссиқхона ёки мунтазам суғоришни талаб қиладиган экинлар бўлган майдонни тасаввур қилинг.

Бундай шароитда ҳар куни лейка билан юриш алоҳида меҳнатга айланади.

Томчилатиб суғориш тизими бу ишнинг катта қисмини автоматлаштириш имконини беради.

Агар унга таймер қўшилса, суғоришни белгиланган вақтда одамнинг ҳар куни иштирокисиз бажариш мумкин.

Бу айниқса ўсимликларга тез-тез, лекин оз миқдорда сув бериш керак бўлган шароитларда қулай.

Агар энг иссиқ пайтда суғоришни хоҳласангиз, томчилатиб суғоришни қўлламанг

Томчилатиб суғориш тизими сувни ўсимликлар ва майдон шароитига мос вақтда бериш имконини яратади.

Иссиқ ҳавода суғоришни эрталаб ёки буғланиш камроқ бўладиган бошқа қулай вақтда ташкил қилиш мумкин.

Автоматлаштириш эса суғоришни одамнинг бўш вақтига боғлаб қўймаслик имконини беради.

Бироқ кечқурун суғориш ҳар доим эрталабкидан яхши ёки аксинча, деб айтиш тўғри эмас. Суғориш режими экин тури, иқлим, ҳарорат, намлик ва майдон шароитига боғлиқ.

Агар доимо ҳўл эгатда юришни истасангиз, томчилатиб суғоришни ишлатманг

Анъанавий суғоришда тупроқ юзаси анча намланиши мумкин.

Шундан кейин эгатда ишлаш ноқулай бўлади: лой, кўлмак ва ювилиб кетган тупроқ пайдо бўлиши мумкин.

Тўғри созланган томчилатиб суғоришда эса сув маҳаллий тарзда берилади. Шу сабабли тупроқ юзасининг катта қисми нисбатан қуруқ қолади.

Бу айниқса иссиқхонада қулай.

Агар ҳар мавсум янги тизим сотиб олишни хоҳласангиз, томчилатиб суғоришни ўрнатманг

Бу ерда жиддий истисно бор.

Томчилатиб суғориш тизими дастлабки харажатларни талаб қилади.

Тизимга қараб қуйидагилар керак бўлиши мумкин:

• магистрал қувур;

• фильтр;

• томчилатиб суғориш лентаси ёки томизгичли қувур;

• улагичлар ва кранлар;

• босим ростлагич;

• таймер ёки бошқа автоматика.

Бир нечта кичик эгат учун мураккаб тизим ортиқча бўлиши мумкин.

Аммо катта майдон ёки иссиқхонада қулайлик, суғоришнинг аниқлиги ва сувни оқилона сарфлаш имконияти харажатларни оқлаши мумкин.

Бунда айрим сарфланадиган қисмларни, масалан, томчилатиш лентасини вақти-вақти билан алмаштириш керак бўлиши мумкин.

Шунинг учун тизим танлашда фақат сотиб олиш нархини эмас, балки ундан фойдаланиш ва хизмат кўрсатиш харажатларини ҳам ҳисобга олиш керак.

Энди жиддий гаплашамиз: кимга томчилатиб суғориш керак?

Агар сиз:

• сувни тежамкор сарфлашни;

• намликни бевосита илдиз зонасига етказишни;

• мунтазам намланадиган тупроқ майдонини камайтиришни;

• бегона ўтлар билан курашни енгиллаштиришни;

• қўл меҳнатини камайтиришни;

• суғоришни автоматлаштиришни;

• тупроқ намлигини барқарорроқ сақлашни

хоҳласангиз — томчилатиб суғоришни кўриб чиқишга арзийди.

У айниқса иссиқхоналарда, сабзавот экилган эгатларда, резавор экинларни етиштиришда ва сув чекланган жойларда фойдали бўлиши мумкин.

Аммо битта муҳим шарт бор: тизимни тўғри танлаш ва созлаш керак.

Натижа нимага боғлиқ?

Томчилатиб суғориш самарадорлигига қуйидагилар таъсир қилади:

Сув сифати. Механик аралашмалар томизгичларни тиқиб қўйиши мумкин.

Фильтрлаш. Фильтр тизимни ифлосланишдан ҳимоя қилишга ёрдам беради.

Босим. Жуда юқори ёки етарли бўлмаган босим тизимнинг нормал ишлашига халақит бериши мумкин.

Тупроқ тури. Сув қумли, қумоқ ва гилли тупроқларда турлича тарқалади.

Ўсимликлар орасидаги масофа. Бу томизгичларнинг жойлашувига таъсир қилади.

Суғориш давомийлиги. Ҳатто яхши тизим ҳам жуда узоқ ишлатилса, сувни ортиқча сарфлаши мумкин.

Тизимнинг ҳолати. Сув сизиб чиқиши, шикастланган лента ва носоз улагичлар ҳам сув сарфини оширади.

Шунинг учун томчилатиш лентасини ўрнатиш — ишнинг фақат ярми.

Яна ўсимликларга қанча сув кераклигини ва уни қанчалик тез-тез бериш кераклигини тўғри аниқлаш муҳим.

Демак, парадокс

Агар кўпроқ сув сарфлашни, кўпроқ ишлашни ва кўпроқ бегона ўт етиштиришни хоҳласангиз, томчилатиб суғоришни қўлламанг.

Агар буларнинг ҳеч бири сизга керак бўлмаса, эҳтимол томчилатиб суғориш сизнинг томорқангизга мос келадими-йўқми, шуни кўриб чиқиш вақти келгандир.

Энг муҳими: яхши суғориш тизими шунчаки сув берадиган тизим эмас.

Яхши тизим ўсимликка керакли миқдордаги сувни айнан керакли жойга етказиб беради.

Материал ахборот характерига эга. Суғориш режими экин тури, тупроқ хусусиятлари, об-ҳаво, сув сифати ва томчилатиб суғориш тизимининг хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда танланиши керак.