Бугун соғлом ҳаёт тарзи ҳақида жуда кўп гапирилади.
Тўғри овқатланиш, кўпроқ ҳаракат қилиш, яхши ухлаш, етарли сув ичиш, телефонда камроқ ўтириш, зарарли одатлардан воз кечиш, вазнни назорат қилиш, витаминлар қабул қилиш, сайр қилиш, дам олиш, стрессни бошқариш...
Ҳар бир тавсия алоҳида олинганда мантиқли кўриниши мумкин.
Аммо уларнинг барчасини бир жойга жамласак, бошқа бир савол пайдо бўлади:
Соғлиқ ҳақида қайғуриш яна бир оғир мажбуриятга айланиб қолмаяптими?
Соғлиқ юзта банддан иборат рўйхат эмас
Ҳар куни барча тавсияларни мукаммал бажаришнинг иложи йўқ.
Инсоннинг иши, оиласи, уй юмушлари, ташвишлари ва шунчаки оддий ҳаёти бор.
Шунинг учун соғлом ҳаёт тарзи ҳар бир бажарилмаган банд айбдорлик туйғусини келтириб чиқарадиган узун мажбуриятлар рўйхатига ўхшамаслиги керак.
Энг маъқули, айнан сиз учун ҳақиқатан муҳим бўлган бир нечта одатни танлаш.
Ва уларни аста-секин ҳаётингизнинг бир қисмига айлантириш.
Фойдали нарсаларнинг ҳаммасини ҳар куни қилиш шарт эмас
Айрим ишларни мунтазам бажариш ҳақиқатан ҳам фойдали.
Аммо бу ҳар куни соғлиқ учун имкони борича ҳамма нарсани қилиш керак дегани эмас.
Масалан, сайр қилиш фойдали одат бўлиши мумкин. Аммо бир куни сайр қилишнинг имкони бўлмаса, бу кунни бой берилган кун деб ҳисоблаш керак эмас.
Худди шундай овқатланиш, кун тартиби, жисмоний фаоллик ва бошқа одатларга ҳам тегишли.
Бир куннинг мукаммал ўтмагани соғлиқнинг ҳаммаси бузилди дегани эмас.
Ҳафталар, ойлар ва йиллар давомида шаклланган умумий ҳолат анча муҳим.
Фойда ва куч сарфини солиштиринг
Янги одатни қўшишдан олдин ўзингизга икки савол бериш фойдали:
«Бу менга қандай фойда беради?»
ва
«Мен буни мунтазам бажара оламанми?»
Агар одат жуда кўп вақт, пул ёки куч талаб қилса-ю, фойдаси унчалик катта бўлмаса, соддароқ вариантни излаш мумкин.
Баъзан инсон ҳақиқатан бажарадиган ўн дақиқалик оддий сайр бир неча кундан кейин ташлаб юбориладиган мураккаб машғулот дастуридан фойдалиroq бўлади.
Бошқаларнинг ҳаёт тарзини кўчирманг
Интернетда тонг отиши билан турадиган, ҳар куни машқ қиладиган, медитация қиладиган, идеал овқат тайёрлайдиган ва қатъий тартибга амал қиладиган одамларни кўриш осон.
Шунда:
«Мен ҳам айнан шундай яшашим керак»,
деган фикр пайдо бўлиши мумкин.
Аммо ҳар бир инсоннинг шароити ҳар хил.
Ёши, иши, оилавий мажбуриятлари, жисмоний имкониятлари, молиявий шароити ва кундалик тартиби бир-биридан фарқ қилади.
Шунинг учун фойдали одат бошқа одамда чиройли кўринадиган одат эмас.
У сиз ўз ҳаётингизга ҳақиқатан ҳам қўша оладиган одатдир.
Жуда кўп қоидалар ҳам чарчатади
Баъзан инсон соғлиғига ғамхўрлик қилишни жуда катта рўйхатдан бошлайди.
Натижада ўзига хотиржам муносабат ўрнига доимий назорат пайдо бўлади:
«Бугун етарлича ҳаракат қилдимми?»
«Тўғри овқатландимми?»
«Етарли сув ичдимми?»
«Нега яна кеч ётдим?»
«Нега машқ қилмадим?»
Шу тариқа соғлиқ ҳақида қайғуриш қўшимча зўриқиш манбаига айланиши мумкин.
Ахир соғлом одатларнинг мақсадларидан бири ҳаётни яхшилаш, уни янада оғирлаштириш эмас.
Кичик одат ҳам етарли бўлиши мумкин
Катта ўзгаришлардан бошлаш шарт эмас.
Оддий нарсани танлаш мумкин:
-
кўпроқ пиёда юриш;
-
ширинлик миқдорини бироз камайтириш;
-
узоқ ишлаганда танаффус қилиш;
-
уйқуга кўпроқ эътибор бериш;
-
тоза ҳавода кўпроқ бўлиш;
-
овқатланиш пайтида телефонни четга қўйиш;
-
хотиржамлик ва яхши кайфият берадиган машғулотга мунтазам вақт ажратиш.
Муҳими — бу ҳақиқий ва мунтазам бажариладиган одат бўлсин.
Баъзан ўзингиздан «Нима учун?» деб сўранг
Бу оддий, аммо муҳим савол.
Масалан, интернетда кўрганингиз учун янги одатни ҳаётингизга қўшишга қарор қилдингиз.
Бироз тўхтанг ва ўйлаб кўринг:
«Бу айнан менга нима учун керак?»
Агар бунга ишончли жавоб бўлмаса, эҳтимол ҳозир бу одат сизга керак эмасдир.
Ҳар бир оммабоп тавсияни шахсий қоидага айлантириш шарт эмас.
Соғлиқни мусобақага айлантирманг
Ким кўпроқ юради?
Ким яхшироқ овқатланади?
Ким эртароқ туради?
Ким кўпроқ машқ қилади?
Таққослаш баъзан руҳлантириши мумкин, аммо кераксиз босим ҳам яратади.
Соғлиқ бошқа одамлар билан мусобақа эмас.
Ўзингизни бугунги ҳолатингиз билан кечаги ҳолатингизни солиштириш муҳимроқ.
Агар бугун тўғри томонга кичик қадам ташлаган бўлсангиз, давом этиш учун бунинг ўзи етарли.
Яхши одат сизни чекламаслиги, аксинча енгиллаштириши керак
Оддий мезон бор.
Агар одат аста-секин ҳаётингизнинг табиий қисмига айланиб, ўзингизни яхшироқ ҳис қилишингизга ёрдам берса — эҳтимол у сизга мос келади.
Агар эса у доимо айбдорлик, зўриқиш ва «ҳеч нарсага улгурмаяпман» деган туйғуни келтириб чиқарса, уни қайта кўриб чиқиш керак.
Балки одатнинг ўзини ўзгартириш керакдир.
Ёки ўзингизга қўйган талабларни камайтириш керакдир.
Асосий фикр
Соғлом ҳаёт тарзи мукаммал инсонни талаб қилмайди.
У ўзимизга оқилона муносабатда бўлишни талаб қилади.
Ҳаммасини қилиш шарт эмас.
Мукаммал қилиш ҳам шарт эмас.
Доимо янги тавсия излаш ҳам шарт эмас.
Ҳақиқатан муҳим бўлган нарсани танланг.
Кичикдан бошланг.
Такрорланг.
Ўзингизни кузатинг.
Керак бўлса, ёндашувингизни ўзгартиринг.
Соғлом одат ҳаётнинг бир қисмига айланиши керак, ҳаётни одатларга хизмат қилишга айлантирмаслиги керак.
Хулоса
Соғлиқнинг «мукаммал» деган тугмаси йўқ.
Ҳар бир инсоннинг яхши кунлари ҳам, унчалик яхши бўлмаган кунлари ҳам бўлади.
Бу табиий.
Шунинг учун соғлиқ ҳақида қайғуриш имкон қадар кўп қоидаларни бажаришга интилиш эмас.
Бу ҳақиқатан фойдали нарсани танлаш ва уни аста-секин кундалик ҳаётнинг бир қисмига айлантириш қобилиятидир.
Бир ҳафта ичида чарчаб қоладиган ўнлаб қоидалардан кўра, йиллар давомида сиз билан қоладиган бир нечта оқилона одат яхшироқ.